Spurt og svarað um ferðaþjónustuna á Suðurlandi
Hvað veist þú ekki um ferðaþjónustu á Suðurlandi? Við spurðum nokkra íbúa og frambjóðendur á Suðurlandi að þessu og ekki stóð á svörum, eða öllu heldur spurningum. Hér koma svör við því helsta sem fólk vildi vita um ferðaþjónustu og hvernig hún tengist starfsemi og rekstri sveitarfélaga.
Hver er framtíðarsýn ferðaþjónustunnar á Suðurlandi?
Fyrir áratug hefði verið mjög erfitt að svara þessari spurningu. Það sem breyttist í millitíðinni er að við settumst niður með íbúum, sveitarfélögum, fyrirtækjum og stofnunum á Suðurlandi og mótuðum stefnu sem heitir Áfangastaðaáætlun Suðurlands. Allt þetta fólk setti saman framtíðarsýn fyrir landshlutann, markmið og áherslur sem hefur verið markvisst unnið að síðan.
Framtíðarsýnin er svohljóðandi:
Ferðaþjónusta á Suðurlandi er sjálfbær þar sem áhersla er lögð á heildræna þróun í sátt við náttúru og samfélag. Ferðaþjónustan er öflug atvinnugrein og samvinna ríkir á milli mismunandi hagsmunaaðila. Gæði, jákvæð upplifun, upplýsingagjöf, fræðsla og ánægja gesta eru leiðarljós sunnlenskrar ferðaþjónustu.
Kynntu þér Framtíðarsýn og Markmið ferðaþjónustunnar á Suðurlandi
Hvað vilja fyrirtæki að sveitarfélög geri til að styðja við ferðaþjónustuna?
Ferðaþjónustufyrirtæki á Suðurlandi vilja fyrst og fremst mæta skilningi hjá sínu sveitarfélagi. Þetta er ein mikilvægasta og stærsta atvinnugrein landshlutans, hún skapar fjölbreytt störf, hefur hækkað þjónustustig til muna og aukið lífsgæði íbúa á Suðurlandi. Sveitarfélög annast m.a. skipulagsmál og forgangsraða innviðauppbyggingu, og því er mikilvægt að þau mæti ferðaþjónustuaðilum af fagmennsku, skilvirkni og opnum hug.
Skoða hvaða staði sveitarfélagið mitt vill byggja upp á komandi árum
Hver er aðal markhópurinn, eru það dagsferðagestir eða fólk sem er lengur?
Það er aðeins mismunandi á milli sveitarfélaga hvaða þarfir ferðaþjónustan hefur og hvaða áskoranir blasa við henni. Stuttur dvalartími gesta er þó ákveðinn samnefnari fyrir allan landshlutann. Á bilinu 80-90% fólks sem kemur til Íslands heimsækir Suðurland í Íslandsferð sinni en þriðjungur þess hóps dvelur ekki einu sinni eina nótt innan landshlutans. Það þýðir að 30% fólks sem heimsækir áfangastaðina okkar er hér í dagsferð og gistir annars staðar. Hér eru sannarlega vannýtt tækifæri. Flest þau þróunarverkefni sem Markaðsstofa Suðurlands hefur unnið í samstarfi við sveitarfélögin undanfarin ár miða að því að fá fólk til að gista lengur og versla vörur og þjónustu úr heimabyggð. Sveitarfélög gera mikið gagn fyrir ferðaþjónustuna með því að taka þátt í þessu samstarfi, sem og að eiga góð og regluleg samskipti við ferðaþjónustuna.
Það þýðir að 30% fólks sem heimsækir áfangastaðina okkar er hér í dagsferð og gistir annars staðar. Hér eru sannarlega vannýtt tækifæri.
Kynntu þér markhópa áfangastaðarins Suðurlands
Hvar liggja helst vannýtt tækifæri í ferðaþjónustu á Suðurlandi og hvað geta sveitarfélög gert í þeim efnum?
Eitt af þeim greiningartólum sem notuð eru við áfangastaðaáætlun er SVÓT greining, þar sem styrkleikar, veikleikar, ógnir og tækifæri ferðaþjónustunnar eru metin. Slík greining var síðast unnin fyrir Suðurland árið 2020. Þar þóttu vannýtt tækifæri helst liggja í matarauð Suðurlands, menningar- og söguferðaþjónustu ásamt hæglætisferðaþjónustu (Slow Travel). Ný SVÓT greining verður unnin á opnum vefvinnustofum dagana 13.-15.apríl. Þá verður áhugavert að sjá hvernig ferðaþjónustan hefur þróast. Gott fyrsta skref fyrir sveitarfélögin er að taka þátt í þessum vefvinnustofum, og nýta svo Áfangastaðaáætlun Suðurlands sem grunn að nærtækari stefnumótun með ferðaþjónustunni.
Kafaðu dýpra í SVÓT greininguna
Skráðu þig á opna vinnustofu um áfangastaðaáætlun
Hvernig getum við bætt aðgengi fatlaðra að náttúrustöðum?
Nokkrar framfarir hafa orðið í aðgengi fatlaðra að náttúruperlum á Suðurlandi en þó er brýnt að gera enn betur. Sveitarfélög geta sótt um styrki í Framkvæmdasjóð Ferðamannastaða til að efla öryggi, náttúruvernd og aðgengi að ferðamannastöðum. Þá eru ýmsir samfélags- og styrktarsjóðir í boði til að bæta aðgengi innanbæjar sem utan. Ekki ætti að spara til við skipulags- og hönnunarvinnu, því vanhugsaðar framkvæmdir geta hreinlega komið í veg fyrir að stór hluti íbúa sem gesta geti ferðast um. Góð hönnun er grunnur að góðu aðgengi fyrir öll, hvort sem um er að ræða fatlaða, aldraða, börn eða fólk án fötlunar.
Lestu meira um gott aðgengi í ferðaþjónustu.
Hverjir eru tekjumöguleikar sveitarfélaga af ferðaþjonustu?
Ferðaþjónusta kallar á aukna innviði, svo sem öruggt vegakerfi, öfluga grunnþjónustu og aðgengilega náttúru. Allt getur þetta kostað, og sumir hafa jafnvel dregið þá ályktun að einhvers konar gjaldtaka sé eina leið sveitarfélaganna til að standa undir innviðauppbyggingu. Staðreyndin er þó sú að öflugum ferðamannastöðum fylgir atvinnuuppbygging, íbúafjölgun, og þar með auknar tekjur til sveitarfélaga. Árið 2023 voru áætlaðar heildaratvinnutekjur sunnlenskra sveitarfélaga af ferðaþjónustu yfir fimmtán milljarðar króna. Að leggja grunn að góðri ferðaþjónustu er því engin kvöð heldur sóknarfæri fyrir sveitarfélagið.
Kynntu þér tölfræði um ferðaþjónustu sem atvinnugrein
Hvað er verið að gera svo ferðaþjónusta byggist upp í takti við þarfir og vilja íbúa?
Þetta byggir allt á samtali. Tilgangurinn með Áfangastaðaáætlun Suðurlands er einmitt þessi, að hóa saman ólíkum hagsmunaaðilum og stilla saman strengi. Þegar íbúar ákveða í sameiningu hvers konar áfangastað við viljum skapa, þarf að miða kynningarstarf á þá markhópa sem hafa sambærileg gildi. Markaðsstofa Suðurlands miðlar þá áherslum landshlutans til Íslandsstofu og annarra öflugra kynningaraðila ásamt því að vinna að eigin kynningarstarfi fyrir landshlutann. Sveitarfélög á Suðurlandi eru flest þátttakendur í þessu samstarfi og geta haft áhrif á það hvernig þeirra nærsvæði eru kynnt.
Lestu meira um svæðisbundna þróun ferðaþjónustu á Suðurlandi
Hvernig er hægt að passa upp á að ekki sé tekið á móti fleiri gestum en landið og samfélagið ræður við?
Með því að hafa puttann stöðugt á púlsinum. Ferðamálastofa, Rannsóknarmiðstöð ferðamála, Náttúruverndarstofnun og fleiri aðilar vinna að rannsóknum á ferðahegðun, fjölda ferðamanna, viðhorfi íbúa og ástandi áfangastaða. Eins á Markaðsstofan í stöðugu samtali við sveitarfélögin og greinina um áskoranir sem kunna að koma upp, og miðlar þeim í réttan farveg svo hægt sé að dreifa álagi, hagnýta vannýtt tækifæri og stuðla að ábyrgri ferðaþjónustu um allan landshlutann.
Kynntu þér Mælaborð Ferðaþjónustunnar
Hvað er verið að gera fyrir innlenda ferðaþjónustu, til dæmis afþreyingu fyrir íslenskar fjölskyldur?
Nýsköpun og vöruþróun á sér fyrst og fremst stað á meðal ferðaþjónustuaðilanna sjálfra. Sum hafa lagt mikla áherslu á innlenda ferðamenn, bjóða upp á tilboð í skólafríum, sjá um árshátíðir og starfsmannaferðir, vinahópa, gönguklúbba og margt fleira. Sveitarfélögin hafa einnig mikilvægt hlutverk hér, að halda ásýnd bæjanna aðlaðandi, tryggja opnunartíma safna og sundlauga, halda fjölskylduviðburði og svo mætti lengi telja. Afar kostnaðarsamt og tímafrekt er að halda úti ferðavefsíðum og markaðsstarfi fyrir hvert sveitarfélag og því hafa flest sveitarfélög nýtt sér samstarfið við Markaðsstofu Suðurlands sem heldur úti opinberum ferðavef fyrir allt Suðurland.
Skoðaðu opinberan ferðavef Suðurlands
Hvernig styður sveitarfélagið beint við ferðaþjónustuna?
Sveitarfélagið styður beint við ferðaþjónustuna með innviðauppbyggingu, skipulagsmálum, eigin markaðs- og kynningarstarfi og samstarfi við Markaðsstofu Suðurlands. Þá standa sveitarfélögin einnig sameiginlega að útgáfu ferðakorta sem standa í helstu upplýsingastöndum um landshlutann. Sem aðilar að Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga (SASS) standa þau einnig að Uppbyggingarsjóði Suðurlands, en með þeim sjóði hafa bæði fyrirtæki, frumkvöðlar og menningaraðilar hlotið stuðning sem skipti sköpum. Sveitarfélögin hafa mörg hvert lagt mikinn metnað í að byggja upp aðstöðu á áfangastöðum í sínu landi, oft með styrk úr Framkvæmdasjóði ferðamannastaða, ásamt því að fegra umhverfi bæja og gera það aðlaðandi fyrir íbúa sem gesti.
Lesa meira um uppbyggingu áfangastaða á Suðurlandi
Hvar finn ég fleiri svör?
Ef þú vilt kynna þér málefni ferðaþjónustunnar á Suðurlandi betur, þá er Áfangastaðaáætlun Suðurlands mjög góður staður til að byrja. Þar finnur þú allt frá tölfræði og greiningum, til fróðleiks um ábyrga ferðaþjónustu, uppbyggingu áfangastaða og svo mætti lengi telja. Þú mátt líka alltaf hafa samband við okkur á Markaðsstofu Suðurlands og óska eftir ráðgjöf, fræðslu eða kynningu á starfseminni.