Selfoss & nágrenni nær sögu & náttúru

Sveitarfélögin Árborg og Flóahreppur á Suðurlandi deila merkilegri sögu, fallegri náttúru og vinalegum íbúum. Stærsti bærinn er Selfoss og um 13 kílómetri suður af Selfossi eru þorpin Eyrarbakki og Stokkseyri sem eru staðsett á ströndinni.


Upplýsingamiðstöðin á Selfossi 
Austurvegur 2 (í bókasafni)
800 Selfoss 
tourinfo@arborg.is
www.visitarborg.is
sími: 480 1990

olfusarbru_rs.jpg
Selfoss & nágrenni
GPS punktar N63° 56' 13.254" W21° 0' 23.427"
Póstnúmer

800,801,803,820,825

Fólksfjöldi

8800

Vefsíða www.arborg.is

Selfoss & nágrenni - ferðaupplýsingar

Úr gagnagrunni Ferðamálastofu Íslands

Aðrir

Núpsverk ehf.
Dagsferðir
  • Stóri-Núpur
  • 801 Selfoss
  • 848-1618, 848-1620
Veiðisafnið
Söfn
  • Eyrarbraut 49
  • 825 Stokkseyri
  • 4831558, 896-6131
Íslenski bærinn
Söfn
  • Asutur-Meðalholt
  • 801 Selfoss
  • 694-8108, 864-4484, 892-2702
Bakkahestar
Ferðasali dagsferða
  • Stekkjarvað 5
  • 820 Eyrarbakki
  • 823-2205
Við Faxa
Tjaldsvæði
  • Heiði
  • 801 Selfoss
  • 774-7440
Tré og List
Söfn
  • Forsæti 5
  • 803 Selfoss
  • 894-4835
Maverick Pavilion ehf.
Dagsferðir
  • Ástjörn 7
  • 800 Selfoss
  • 697-9280
Siggaferðir
Ferðasali dagsferða
  • Hamarskot
  • 801 Selfoss
  • 772-6010
Golfklúbbur Selfoss
Golfvellir
  • Selfossi
  • 800 Selfoss
  • 482-3335
SPS-ferðir ehf.
Ferðasali dagsferða
  • Stekkholt 1
  • 801 Selfoss
  • 856-5255
Travel North
Jeppa- og jöklaferðir
  • Sunnuvegur 5
  • 800 Selfoss
  • 7768707, 7700034
GTS ehf.
Ferðaskrifstofur
  • Fossnes C
  • 800 Selfoss
  • 4801200, 568-1410
Between the Rivers
Ferðasali dagsferða
  • Norðurbraut 33
  • 801 Selfoss
  • 822-3345
Hestakráin sveitahótel / Land og hestar
Gistiheimili
  • Húsatóftir 2a
  • 801 Selfoss
  • 486-5616, 895-0066
Þjórsárstofa Árnesi
Tjaldsvæði
  • Árnes, Skeiða- og Gnúpverjahreppur
  • 801 Selfoss
  • 486-6115
Paintball
Paintball og Lasertag
  • Kálfhólar 21
  • 800 Selfoss
  • 857-2000
Verslunin og listhúsið Vala
Handverk og hönnun
  • Sólheimar
  • 801 Selfoss
  • 480-4450
Katla Adventure ehf.
Dagsferðir
  • Knarrarholt
  • 801 Selfoss
  • 823-6119
Nskt destination
Ferðasali dagsferða
  • Tryggvagata 13
  • 800 Selfoss
  • 898-6463
Traustholtshólmi ehf.
Glamping lúxustjöld
  • Traustholtshólmi
  • 803 Selfoss
  • 699-4256
Iceland South Coast Travel
Vetrarafþreying
  • Lambastaðir
  • 801 Selfoss
  • 777-0705
Golfklúbburinn Kiðjaberg
Golfvellir
  • Grímsnes, Árnessýsla
  • 801 Selfoss
  • 486-4495
Ride With Locals ehf.
Ferðaskrifstofur
  • Strokkhólsvegur 7
  • 801 Selfoss
  • 699-5777
Aurora Experience
Ferðaskrifstofur
  • Hafnargata 9
  • 825 Stokkseyri
  • 551-1166, 895-0020
Núpshestar
Hestaafþreying
  • Breiðanes
  • 801 Selfoss
  • 8525930
Golfklúbburinn Geysir
Golfvellir
  • Haukadalur
  • 801 Selfoss
  • 486-8733
Iguide ehf.
Ferðaskrifstofur
  • Móland 3
  • 800 Selfoss
  • 699 5777
Gallerý Gimli
Handverk og hönnun
  • Hafnargata 1
  • 825 Stokkseyri
  • 843-0398
Konubókastofa
Söfn
  • Túngata 40
  • 820 Eyrarbakki
  • 862-0110
Minniborgir Cottages
Sumarhús
  • Grímsnes
  • 801 Selfoss
  • 3548683, 863-3592
Dýragarðurinn Slakka
Dýragarðar og opinn landbúnaður
  • Laugarás
  • 801 Selfoss
  • 486-8783, 693-0132, 868-7626
Sveitagarðurinn
Dýragarðar og opinn landbúnaður
  • Stóri-Háls
  • 801 Selfoss
  • 898-1599, 697-9461
Expedition South Coast
Ferðaskrifstofur
  • Eyrargata 51-53
  • 820 Eyrarbakki
  • 788-8200
Þjóðveldisbærinn á Stöng
Söfn
  • Þjórsárdalur
  • 801 Selfoss
  • 488-7713, 488-7700
Álfa-, trölla- og norðurljósasafnið
Vetrarafþreying
  • Hafnargata 9
  • 825 Stokkseyri
  • 854-4510, 483-1600
Draugasetrið
Sýningar
  • Hafnargata 9
  • 825 Stokkseyri
  • 8934310
Björn Jónsson / Ferðaþjónustan Vorsabæ
Bændagisting
  • Vorsabær 2, Skeiða- og Gnúpverjahreppi
  • 801 Selfoss
  • 486-5522, 866-7420
Kristján Einir Traustason
Dagsferðir
  • Einiholt 2
  • 801 Selfoss
  • 898-7972
Heimagisting Fossnesi
Bændagisting
  • Fossnes
  • 801 Selfoss
  • 486-6079
Steinsholt ferðaþjónusta
Gistiheimili
  • Steinsholt 2
  • 801 Selfoss
  • 486-6069, 863-8270, 847-7627

Aðrir

5 milljón stjörnu hótelið
Glamping lúxustjöld
  • Ölvisholt
  • 803 Selfoss
  • 773-4444
BSG Apartments
Heimagisting
  • Engjavegur 75
  • 800 Selfoss
  • 486-8642
Camp Boutique
Glamping lúxustjöld
  • Loftsstaðir – Vestri
  • 801 Selfoss
  • 848-5805
Arngrímslundur
Sumarhús
  • Skarð
  • 801 Selfoss
  • 8635518
Geldingaholt gisting
Gistiheimili
  • Vestra Geldingaholt
  • 801 Selfoss
The Barn House
Íbúðir
  • Strandgata 8b
  • 825 Stokkseyri
  • 660-2050
Litli-Háls
Sumarhús
  • Litli Háls
  • 801 Selfoss
  • ???-????
Tjaldsvæðið Borg
Tjaldsvæði
  • Borg, Grímsnesi
  • 801 Selfoss
  • 767-3411
Vesturbrúnir 4
Sumarhús
  • Vesturbrúnir 4
  • 801 Selfoss
  • 867-3448
Hestakráin sveitahótel / Land og hestar
Gistiheimili
  • Húsatóftir 2a
  • 801 Selfoss
  • 486-5616, 895-0066
Tjaldsvæðið Hraunborgir
Tjaldsvæði
  • Grímsnesi
  • 801 Selfoss
  • 486-4414
Art Hostel
Gistiheimili
  • Hafnargata 9
  • 825 Stokkseyri
  • 8942910, 894-2910
Laugarás
Sumarhús
  • Austurbyggð 3
  • 801 Selfoss
  • -
Heimagisting Fossnesi
Bændagisting
  • Fossnes
  • 801 Selfoss
  • 486-6079
Hlíð
Sumarhús
  • Hlíð
  • 801 Selfoss
Brún
Sumarhús
  • Austurbyggð 3
  • 801 Selfoss
  • -
Farfuglaheimilið Selfossi
Farfuglaheimili og hostel
  • Austurvegur 28
  • 800 Selfoss
  • 482-1600
Hólar
Gistiheimili
  • Hólar
  • 801 Selfoss
  • 893-7389
Birkikinn Holiday Home
Sumarhús
  • Birkikinn
  • 801 Selfoss
  • 892-0626
1A Guesthouse
Heimagisting
  • Vatnsholt 1A
  • 803 Selfoss
  • 899-9684
Tjaldsvæðið Þingborg
Tjaldsvæði
  • Þingborg
  • 801 Selfoss
  • 691-7082
Traustholtshólmi ehf.
Glamping lúxustjöld
  • Traustholtshólmi
  • 803 Selfoss
  • 699-4256
Stóri Skáli Myrkholti
Fjallaskálar
  • Skálinn, Myrkholt
  • 801 Selfoss
  • 486-8757, 895-9500, 867-3571
Hótel Selfoss
Hótel
  • Eyravegur 2
  • 800 Selfoss
  • 4802500
Vacation house
Heimagisting
  • Höfðatún
  • 801 Selfoss
Hallkelshólar
Sumarhús
  • Hallkelshólar
  • 801 Selfoss
  • 566-7444, 892-7181, 693-4322
Eyvík cottages
Sumarhús
  • Heimaás
  • 801 Selfoss
  • 7707800
Torfastaðakot 15/Sigurhæð
Sumarhús
  • Torfstaðakot
  • 801 Selfoss
Fell
Gistiheimili
  • Fell
  • 801 Selfoss
  • 821-6120
Bella Apartments & Rooms
Gistiheimili
  • Austurvegur 35
  • 800 Selfoss
  • 482-7800, 859-6162
Tjaldsvæðið Brautarholti
Tjaldsvæði
  • Skeiða- og Gnúpverjahreppur
  • 801 Selfoss
  • 663-4666, 823-3999, 486-5518
Þingborg
Svefnpokagisting
  • Þingborg
  • 801 Selfoss
  • 480-4370
Skáldahús, Selfoss
Heimagisting
  • Þórsmörk 2
  • 800 Selfoss
  • 849-0237
Alftrod guesthouse
Gistiheimili
  • Álftröð
  • 801 Selfoss
  • 5666246
Nordic Lodges Holt
Gistiheimili
  • Torfastaðakot 5, í Landi Torfastaða
  • 801 Selfoss
  • 897-3015
Við Faxa
Tjaldsvæði
  • Heiði
  • 801 Selfoss
  • 774-7440
Norðheimar
Íbúðir
  • Norðurgata 4
  • 801 Selfoss
  • 553-6079
Tjaldsvæðið við Geysi í Haukadal
Tjaldsvæði
  • Geysir, Haukadalur
  • 801 Selfoss
  • 480-6800
Álftavík
Sumarhús
  • Álftavík
  • 801 Selfoss
  • 822-2202
Þjórsárstofa Árnesi
Tjaldsvæði
  • Árnes, Skeiða- og Gnúpverjahreppur
  • 801 Selfoss
  • 486-6115
Farfuglaheimilið Blesastöðum
Gistiheimili
  • Blesastaðir 3
  • 801 Selfoss
  • 663-4666 , 823-3999
Klettar Tower Iceland
Gistiheimili
  • Klettar
  • 801 Selfoss
Tjaldsvæðið Eyrarbakka
Tjaldsvæði
  • v/Búðarstíg
  • 820 Eyrarbakki
  • 483-1408
Mengi Kjarnholt
Hótel
  • Kjarnholt III
  • 801 Selfoss
  • 896-1988
Smáratún 10
Íbúðir
  • Smáratún 10
  • 800 Selfoss
Gistiheimilið Heba
Heimagisting
  • Íragerði 12
  • 825 Stokkseyri
  • 565-0354
Langholt 2
Farfuglaheimili og hostel
  • Langholt 2
  • 801 Selfoss
  • 659-2030
Icelandic Cottages
Gistiheimili
  • Hraunmörk Flóahreppur
  • 801 Selfoss
  • 898-0728, 567-0728
Steinsholt ferðaþjónusta
Gistiheimili
  • Steinsholt 2
  • 801 Selfoss
  • 486-6069, 863-8270, 847-7627
Tjaldsvæðið Þjórsárdal - Sandártunga
Tjaldsvæði
  • Gnúpverjahreppur
  • 801 Selfoss
  • 893-8889
Ocean beach apartments
Íbúðir
  • Kumbaravogur
  • 825 Stokkseyri
  • 487-1212
Heiðarbraut 22
Íbúðir
  • Heiðarbraut 22
  • 801 Selfoss
Gistiheimilið Bitra
Gistiheimili
  • Bitra
  • 801 Selfoss
  • 480-0700
Arctic Nature Hótel
Hótel
  • Eyravegur 26
  • 800 Selfoss
  • 6154699
Stay for a tree - Studio Lodge
Bændagisting
  • Ásamýri 2
  • 801 Selfoss
  • 857-1976
Nónsteinn guesthouse
Gistiheimili
  • Skólabraut
  • 801 Selfoss
  • 6984342
Björn Jónsson / Ferðaþjónustan Vorsabæ
Bændagisting
  • Vorsabær 2, Skeiða- og Gnúpverjahreppi
  • 801 Selfoss
  • 486-5522, 866-7420
Arabær Holiday Home
Sumarhús
  • Arabær , Háfur
  • 801 Selfoss
  • 487-5818, 868-0304
Gíslaskáli
Fjallaskálar
  • Svartárbotnum
  • 801 Selfoss
  • 486-8757, 895-9500, 867-3571
Áslundur
Sumarhús
  • Miðengi 17
  • 800 Selfoss
  • 822-2202
Félagslundur félagsheimili
Svefnpokagisting
  • Félagslundur
  • 801 Selfoss
  • 480-4370
Tjaldsvæðið á Stokkseyri
Tjaldsvæði
  • Sólvellir
  • 825 Stokkseyri
  • 896-2144
Klettholt
Sumarhús
  • Klettholt
  • 801 Selfoss
  • 892-1340, 499-2540
Brekkugerði
Heimagisting
  • Laugarás, Bláskógabyggð
  • 801 Selfoss
  • 7797762
Kjóastaðir
Gistiheimili
  • Kjóastaðir 2
  • 801 Selfoss
  • 8471046
Guesthouse Gaulverjaskóli / The Old School House
Gistiheimili
  • Gaulverjaskóli
  • 801 Selfoss
  • 551-0654, +354 767-2654
Birkihof Lodge
Sumarhús
  • Eyrarbraut 11
  • 801 Selfoss
  • 778-9052, 692-4094
Minniborgir Cottages
Sumarhús
  • Grímsnes
  • 801 Selfoss
  • 3548683, 863-3592
Geysir smáhýsi
Sumarhús
  • Geysir, Haukadalur
  • 801 Selfoss
  • 480-6800

Aðrir

Vor veitingar
Veitingahús
  • Austurvegur 3
  • 800 Selfoss
  • 482-3330
Domino’s Pizza
Skyndibiti
  • Eyravegur 2
  • 800 Selfoss
  • 581-2345
Skálinn
Kaffihús
  • Hásteinsvegur 2
  • 825 Stokkseyri
  • 483-1485
Við Faxa
Tjaldsvæði
  • Heiði
  • 801 Selfoss
  • 774-7440
Almar Bakarí
Kaffihús
  • Larsenstræti
  • 800 Selfoss
  • 483-1919
Pylsuvagninn
Skyndibiti
  • Tryggvagötu
  • 800 Selfoss
  • 482-1782
Surf & turf
Veitingahús
  • Austurvegur 22
  • 800 Selfoss
  • 482-2899, 896-1250
Bókakaffið
Kaffihús
  • Austurvegur 22
  • 800 Selfoss
  • 482-3079
Subway
Skyndibiti
  • Eyrarvegur 2
  • 800 Selfoss
  • 530-7071
N1 - Þjónustustöð Selfoss
Bensínstöð
  • Austurvegur 48
  • 800 Selfoss
  • 482-1005
Krían - Sveitakrá
Veitingahús
  • Kríumýri
  • 801 Selfoss
  • 897-7643 , 899-7643
HBTS ehf.
Veitingahús
  • Eyravegur 32
  • 800 Selfoss
  • 8955010
Skálmholt
Beint frá býli
  • Skálmholt
  • 801 Selfoss
  • 482-2529
Verslunin Árborg - Grill
Skyndibiti
  • Árbær
  • 801 Selfoss
  • 864-3890
Þrastarlundur
Veitingahús
  • Þrastarlundur
  • 801 Selfoss
  • 8667781
Hótel Selfoss
Hótel
  • Eyravegur 2
  • 800 Selfoss
  • 4802500
Þrastalundur
Veitingahús
  • Þrastalundur
  • 801 Selfoss
  • 661-7000
Heimagisting Fossnesi
Bændagisting
  • Fossnes
  • 801 Selfoss
  • 486-6079
Kaffi Krús
Kaffihús
  • Austurvegur 7
  • 800 Selfoss
  • 4821266
Minniborgir Cottages
Sumarhús
  • Grímsnes
  • 801 Selfoss
  • 3548683, 863-3592
Olís - Þjónustustöð - Quiznos
Skyndibiti
  • Arnberg
  • 800 Selfoss
  • 480-1300, 840-1749
Tryggvaskáli
Veitingahús
  • Tryggvatorg
  • 800 Selfoss
  • 4821390
GK Bakarí
Kaffihús
  • Austurvegur 31b
  • 800 Selfoss
  • 4821007
KFC - Kentucky Fried Chicken
Veitingahús
  • Austurvegur 46
  • 800 Selfoss
  • 570-6763, 570-6763
Dýragarðurinn Slakka
Dýragarðar og opinn landbúnaður
  • Laugarás
  • 801 Selfoss
  • 486-8783, 693-0132, 868-7626
Þjórsárstofa Árnesi
Tjaldsvæði
  • Árnes, Skeiða- og Gnúpverjahreppur
  • 801 Selfoss
  • 486-6115
Tjaldsvæðið Þingborg
Tjaldsvæði
  • Þingborg
  • 801 Selfoss
  • 691-7082
Félagsheimilið Borg
Veitingahús
  • Grímsnes
  • 801 Selfoss
  • 480-5500
Gullfosskaffi
Kaffihús
  • Gullfoss
  • 801 Selfoss
  • 4866500
Kebab
Veitingahús
  • Eyravegur 3 neðri hæð
  • 800 Selfoss
  • 7744434
Engi
Beint frá býli
  • Engi, Laugarási
  • 801 Selfoss
  • 486-8913
Hestakráin sveitahótel / Land og hestar
Gistiheimili
  • Húsatóftir 2a
  • 801 Selfoss
  • 486-5616, 895-0066
Heiðmörk
Beint frá býli
  • Heiðmörk, Biskupsstungum
  • 801 Selfoss
  • 486-8875, 892-2965
Krisp veitingastaður
Veitingahús
  • Eyrarvegur 8
  • 800 Selfoss
  • 845-4252, 482-4099
Saga og menning
Selfosskirkja

Selfosskirkja var byggð á árunum 1952 - 1956 og vígð það sama ár. Hún var teiknuð af Bjarna Pálssyni skólastjóar Iðnskólans á Selfossi. Árið 1978-1984 var bætt við kirkjuna forkirkju, turn og safnaðarheilmili með eldhúsi ásamt aðstöðu fyrir félagsstarf. Kirkja var máluð og skreytt af Jóni og Grétu Björnsdóttir listakonu sem sá um flúrið en í því er leitast við að fylgja kirkjuárinu. Gluggar kirkjunar voru unnir af glerlistafólki frá Þýskalandi og kom í kórinn árið 1987 en í kirkjuskipið árið 1993. Þó Selfosskirkja sé ung að árum er hún með sérstöðu meðal kirkna landsins á 20 öld.

Sr. Sigurður Pálsson var fysti sóknarpresturinn í Selfosskirkju en áður var hann í Hraungerði í Flóa en flutist á Selfoss 1950 þegar fólksfjölgun varð hér. Lagði hann mikla áherslu á helgihald, endurreisn hins forna og sígilda messusöngva ásamt messuformi sem er þekkt sem helgisiðabókin Graduale (þrepasöngur) og var gefin út árið 1594. Grallari kallast þessi bók og inniheldur tónlög og texta að messusöng og tíðagjörð kirkjunnar. Hefur verið enn þá daginn í dag haldið í þessum anda, Grallarans íslenska og mörgum kunn að finnast að hönnun kirkjunnar minna einnig á þennann anda. Sr. Sigurður Sigurðarson tók við embætti föður sins árið 1971 en lét af störfum árið 1994 og hélt þá í vígslubiskupsembætti í Skálholti.

Náttúra
Dynkur

Dynkur er foss, um 38 m hár, í Þjórsá, suðaustan undir Kóngsási á Flóamannaafrétti. Áin fellur þar fram af mörgum stöllum í smáfossum sem til samans mynda eitt fossakerfi. Eru þar fögur form en mestu skiptir þó að furðulega fagrir og margbreytilegir regnbogar verða til í fossum þessum svo að mest líkist litagosi yfir fossinum þegar sól skín á hann. Holtamenn kalla hann Búðarhálsfoss en Gnúpverjar kalla hann Dynk. Best er að skoða fossin frá eystri bakka Þjórsár og aka þá inn Búðarháls frá brúnni á Tungnaá við Hald.

Saga og menning
Rútsstaða-Suðurkot

Fæðingarstaður Ásgríms Jónssonar listmálara, eins helsta brautryðjanda íslenskrar myndlistar. Hann varð fyrstur íslenskra málara til að gera myndlist að aðalstarfi. Ásgrímur fæddist þann 4. mars 1876 í Suðurkoti í Rútsstaðahverfi í Flóa. Árið 1897 hélt hann til Kaupmannahafnar þar sem hann stundaði nám við Konunglega listaháskólann árin 1900-1903.

Náttúra
Fljótshólar

Frá bænum Fljótshólum við ósa Þjórsár er talið vera víðsýnast á landinu.

Saga og menning
Knarrarósviti

Árið 1938 hófst vinna við að byggja upp Knarraóssvita og var hann tekinn í gagnið ári síðar eða 31. Ágúst 1939. Þjónaði hann griðalega miklu hlutverki fyrir sjávarútveginn á þessum tíma því innsiglingarnar voru hættulegar á þessu svæði. Mörg skip hafa farist á þessum slóðum.

Knarraóssviti er 26 metrar að hæð, fallegur og rammbyggður. Útsýnið úr honum er einstaklega fallegt og mikið. Var hann með 6000 kerti sem er meðal stærð á vita á þessum tíma sem hann var byggður. Hönnun vitans er áhugaverð blanda af fúnkis og art nouveau stíl.

Náttúra
Hallskot - Skógræktarfélag Eyrarbakka

Stórbrotið útivistarsvæði norðan við Eyrarbakka í átt að Fuglafriðlandinu í Flóa. Hallskot hefur verið í umsjá Skógræktarfélags Eyrarbakka frá 2015.

Hallskot bíður uppá ótal möguleika og eru reglulega haldnir viðburðir, bæði úti og í bragganum. Svæðið er kjörið til að nýta sem áningarstað, skjólsælt með bekkjum og borðum.

HEIMILISFANG: 820 EYRARBAKKI / SÍMI: (+354) 660 6130, (+354) 847 5028
SKOGRAEKTARFELAGEYRARBAKKA@GMAIL.COM

Saga og menning
Laugardælir

Laugardælir er lítil byggð rétt utan við Selfoss. Laugardælir var einn fjölfarnasti lögferjustaður landsins þar til brúin var byggð yfir Ölfusá hjá Selfossi 1891. Árið 1957 var ný kirkja vígð á Selfossi og Laugardælasókn lögð til hennar, utan nokkurra bæja sem færðust til Hraungerðissóknar. Staðurinn var kirkjulaus í nokkur ár eða til ársins 1965 þegar nýja kirkjan var byggð. Kirkjan er úr steinsteypu, 300 m² með pípuorgeli og tekur 70 manns í sæti. Bjarni Pálsson, byggingarfulltrúi á Selfossi, teiknaði hana og Sigfús Kristinsson, byggingarmeistari á Selfossi, var kirkjusmiður. Í garði Laugardælakirkju er legstaður Bobbby Fischer (1943-2008), hins litríka og umdeilda heimsmeistara í skák.

Náttúra
Dælarétt

Dælarétt, er ævaforn fjárrétt stutt sunnan við Suðurlandsveg. Hún er talin elsta rétt landsins og var helsta skilarétt svæðisins. Réttin er í landi eyðibýlisins Heiðabæjar. Þar var síðast réttað haustið 1970 og hefur réttin nú verið friðlýst. Dælarétt er hlaðin úr grjóti úr hinu stórdílótta Þjórsárhrauni. Skammt frá eru sprungur eftir Suðurlandsskjálftann árið 2000. Sýnið VARÚÐ.

Saga og menning
Þuríðarbúð

Þuríðarbúð var reist af Stokkseyringafélaginu í Reykjavík árið 1949 til minningar um Þuríði Einarsdóttur formann og horfna starfshætti.
Þuríður Einarsdóttir formaður var fædd árið 1777, dáin 1863. Hún fór í sinn fyrsta róður ellefu ára gömul á bát föður síns en 17 ára varð hún háseti upp á fullan hlut hjá bróður sínum. Síðan stundaði hún sjósókn í rúma hálfa öld eða til 1843 en þá hætti hún sjómennsku sökum heilsubrests. Mestan þann tíma var hún formaður á bátum. Þótti hún góður formaður, útsjónarsöm, varkár en samt áræðin og vinsæl meðal háseta. Einstakt þótti að kona væri formaður á bát. Hún klæddist karlmannsfötum að jafnaði vegna sjómennskunnar en til þess þurfti leyfi sýslumanns.
Á Stokkseyri skiptu sjóbúðir eins og Þuríðarbúð tugum á seinni hluta 19. aldar. Þær voru hlaðnar úr torfi og grjóti. Bálkar voru meðfram veggjum og í þeim sváfu tveir og tveir saman og voru þeir kallaðir lagsmenn. Sjóbúðirnar voru allt í senn; svefnskáli, matstofa og dagstofa vermanna.
Þuríðarbúð var endurhlaðin árið 2001 undir stjórn Guðjóns Kristinssonar hleðslumeistara.

Náttúra
Þjórsá

Þjórsá er jökulá að uppruna sem á meginupptök sín í Hofsjökli. Hún er lengsta á landsins eða 230 km löng og hefur mesta vatnasviðið um 8000 km². Vatnsmagn hennar er svipað og Ölfusár, 370 m³/sek, og kemur að mestu undan Hofsjökli og Vatnajökli. Aurframburðurinn er gífurlegur, um 4,5 milljónir tonna á ári. Á veturna getur áin safnað í sig gífurlegu magni af ís sem sest til neðan til. Stórfenglegt er að koma að gljúfrum Þjórsár neðan við Urriðafoss á vorin þegar íshrönnin er að bresta og áin að ryðja sig. Hægt er að ganga með gljúfrum og liggur vegurinn samsíða þeim stutt frá.

Náttúra
Sólheimasandur

Sandflæmi austan Jökulsár og sunnan og suðvestan Sólheima í Mýrdal. Talið er að sandur þessi hafi myndast í jökulhlaupum á landnámsöld og 13. öld, en fornar sagnir eru til um myndun hans. Á síðustu árum hafa Sólheimabændur ræktað allmikil tún á sandinum. (Heimild: Íslandshandbókin útgáfa 1.0. Námsgagnastofnun 1995.)

Árið 1973 lenti bandarísk herflugvél af gerðinni DC-3 á sandinum eftir að hafa orðið eldsneytislaus. Allir lifðu lendinguna af og varð flakið eftir á sandinum sem nú er orðið að vinsælum ferðamannastað. Ekki er leyfilegt að keyra að flakinu en gott bílastæði er við Þjóðveg 1 og hægt að ganga þaðan að flakinu sem tekur um tæpa klukkustund hvor leið fyrir sig.

Náttúra
Timburhóll - Skógrækt

Skógræktarreitur Ungmennafélagsins Samhygðar. Grillaðstaða og gróskumikill skógur. Hér er minnisvarði um hjónin í Vorsabæ, Guðfinnu Guðmundsdóttur og Stefán Jasonarson. Þau hjónin voru bændur í Vorsabæ í hálfa öld og Stefán var frumherji í störfum fyrir samtök sunnlenskra bænda, ungmennafélagshreyfinguna, umferðaröryggi og varðveislu þjóðlegra verðmæta. Auk þess er hér minnismerki um Ásgrím Jónsson listmálara. Gestir eru beðnir um að ganga vel um.

Saga og menning
Sjóminjasafnið á Eyrarbakka

Í safninu eru munir frá Eyrarbakka með áherslu á sjósókn, iðnað og félags- og menningarsögu síðustu 100 ára. Stærsti og merkasti safngripurinn er áraskipið Farsæll, sem Steinn Guðmundsson skipasmiður á Eyrarbakka smíðaði fyrir Pál Grímsson, útvegsbónda í Nesi í Selvogi. Steinn var helsti skipasmiður á Suðurlandi í lok 19. aldar og byrjun 20. aldar og smíðaði hann yfir 400 skip og báta á sínum starfsferli. Farsæll er tólfróinn teinæringur með sérstöku lagi, sem Steinn innleiddi á báta sína og kennt hefur verið við hann og nefnt Steinslag. Það bátalag tók mið af aðstæðum í brimverstöðvunum á Suðurlandi, Stokkseyri, Eyrarbakka, Þorlákshöfn og Selvogi, og þótti henta mjög vel þar.
Einnig eru sýnd veiðarfæri og búnaður sjómanna bæði frá árabátatímanum og upphafi vélbátaútgerðar. Upphaf handiðnaðar í þéttbýli á Suðurlandi var á Eyrarbakka og sýndir eru munir frá bakara, gullsmið, úrsmið, beyki og söðlasmið.
Sjóminjasafnið á gott ljósmyndasafn og er hluti þess til sýnis á flettirekkum og í myndamöppum.
Þá er í eigu Sjóminjasafnsins beitningaskúr byggður 1925 á blómaskeiði vélbátaútgerðar á Eyrarbakka. Allsérstæð klæðning er á vesturhlið skúrsins, þar sem lítill árabátur hefur verið tekinn og flattur út og notaður sem klæðning á vegginn.
Sjóminjasafnið á Eyrarbakka er rekið af Byggðasafni Árnesinga og er forstöðumaður Lýður Pálsson.
Sameiginlegur aðgöngumiði gildir að söfnunum á Eyrarbakka. Opið er á sömu tímum og Húsið.

Náttúra
Hellisskógur

Hellisskógur er skógræktarsvæði rétt utan við Selfoss. Lagðir hafa verið akvegir og göngustígar um svæðið, settir bekkir og borð og Hellirinn grafinn út og útbúinn sem áningarstaður þar sem fólk getur
sest niður og fundið sér skjól fyrir veðri og vindum. Hellisskógur hefur smám saman orðið eitt helsta útivistarsvæði Selfyssinga.

Stóri-Hellir í Hellisskógi myndaðist við lok jökulskeiðs á ísöld þegar brim svarf klettinn. Ummerki um
hærra sjávarborð og sjávarrof sést á fjölmörgum stöðum í hellinum sem myndaðist í 0,7-3,1 milljón ára gömlu basalti. Innst í hellinum var áður geymt hey en fjárhús var staðsett við hellismunnann að framanverðu. Telja sumir að reimt sé í hellinum, af draug með bláan trefil.

Hér má sjá kort af Hellisskógi

Náttúra
Skógræktin í Skagaási

Skógræktin í Skagaási er gróskumikill trjálundur Skógræktarfélags Villingarholtshrepps. Skjólsæll unaðsreitur með ágætu aðgengi. Fólk er vinsamlegast beðið um að virða gönguleiðir og ganga vel um. Einungis er leyfilegt að grilla á merktum grillstað vegna eldhættu.

Náttúra
Ferjunes

Bærinn Ferjunes stendur á Þjórsárbökkum og var áður fjölfarinn ferjustaður yfir Þjórsá. Sandhólaferja lagðist af við tilkomu Þjórsárbrúar. Skáldkonan Oddný Kristjánsdóttir bjó í Ferjunesi

Náttúra
Þingvellir

Saga Íslands og íslensku þjóðarinnar kemur hvergi betur fram á einum stað en á Þingvöllum við Öxará. Þar var Alþingi stofnað um árið 930 og kom það saman á Þingvöllum allt fram til ársins 1798. Meginviðburðir Íslandssögunnar hafa gerst þar og því skipa Þingvellir sérstakan sess í hugum allra Íslendinga. Þingvellir eru í dag friðlýstur helgistaður Íslendinga. Í lögum segir að hið friðlýsta land skuli ævinlega vera eign íslensku þjóðarinnar og undir vernd Alþingis.

Lögberg og Lögrétta

Alþingi á Þingvelli fór með æðsta löggjafar- og dómsvald á Íslandi frá stofnun þess um 930 og alla þjóðveldisöldina fram til áranna 1262-64. Þá var Lögberg miðdepill þinghaldsins. Lögrétta var æðsta stofnun Alþingis á þjóðveldisöld og fór með löggjafarvald. Starfsvið Lögréttu var margþætt en hún skar úr lagaþrætum, setti ný lög og veitti undanþágur frá
lögum. Á þjóðveldisöld var Lögrétta staðsett austan við Öxará.

Þinghald

Um tveggja vikna skeið á hverju sumri hverju reis lítið samfélag á Þingvöllum. Þangað streymdi fólk allsstaðar að, fólk sem vildi taka þátt í samkomu sem átti engan sinn líka á Íslandi. Orðatiltækið "nú er þröng á þingi" má líklega rekja til þingsins, þar sem fjölmennt var þegar hæst stóð. Samkvæmt talningu Gissurar biskups Ísleifssonar voru þingfararkaupsbændur um 4000 talsins við lok 11. aldar. Alþingi var lagt niður á Þingvöllum árið 1800, en endurreist í Reykjavík 1845.

Þjóðgarður og heimsminjaskrá UNESCO

Þjóðgarðurinn á Þingvöllum var stofnaður með lögum á þúsund ára afmæli Alþingis árið 1930 og Þingvellir voru samþykktir á heimsminjaskrá Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna, UNESCO, árið 2004. Með samþykktinni eru Þingvellir meðal rúmlega 1000 menningar- og náttúruminjastaða á heimsminjaskránni sem taldir eru hafa einstakt gildi fyrir alla heimsbyggðina. Stærstu hátíðir og atburðir þjóðarinnar hafa verið haldnir á þingvöllum undanfarin 150 ár.

Jarðsagan

Á undanförnum áratugum hafa rannsóknir leitt í ljós að Þingvellir eru náttúruundur á heimsvísu þar sem jarðsagan og vistkerfi Þingvallavatns mynda einstaka heild. Það eru gríðarleg verðmæti og náttúruundur að geta fylgst með þróun og myndum nýrra tegunda á einum stað eins og í Þingvallavatni. Þingvallasvæðið er hluti flekaskila Atlantshafshryggjarins sem liggja um Ísland. Þar má sjá afleiðingar gliðnunar jarðskorpunnar í gjám og sprungum svæðisins.


Í lögunum um Þjóðgarðinn á Þingvöllum segir, að Þingvellir við Öxará skuli vera friðlýstur helgistaður allra Íslendinga. Í þjóðgörðunum voru stór, óbyggð svæði tekin frá og friðuð og fólki hvorki leyft að nema þar land né nýta náttúruna á annan hátt en að ferðast um landið og njóta þess.

Náttúra
Þjórsárhraun

Þjórsárhraun er stærsta hraunbreyða landsins hvort sem er um að ræða að flatarmáli eða á rúmmáli. Einnig er Þjórsárhraun stæðsta hraunbreyða sem runnið hefur á jörðinni síðan lok síðustu ísaldar en það staðnaði við öldur Atlantshafsins frá 6700 f. krist. Áætlað er flatarmálið sé 974 km² og þykktin 15-20m að meðaltali en þar sem hraunið er þykkast er um 40m. Þjórsárhraun er helluhraun og úr dílabasalti ásamt ljósir feldspatdílar sem sitja í dökkum fínkorna grúnnmassa.

Upphaf eldstöðvarinnar er á Veiðivatnasvæðinu og er horfið undir yngri gosmyndanir sem liggja um 70 km niður eftir Tungná og Þjórsá. Meðfram jöðrum hraunsins liggur Þjórsáin og Hvítá sem er einnig Ölfusá en á 17 öld fluttist Ölfusársós um 2-3 km í austur átt.

Selfoss, Eyrarbakki og Stokkseyri eru byggð á Þjórsárhrauninu. Sést vel á sjávargörðum Stokkseyrar sjávarhluti Þjórsárhrauns og þar sést hvar aldan skellur á hraunjaðrinum úti í sjónum en á sjálfri ströndinni eru álar og rásir í hraunskerjunum.

Saga og menning
Loftsstaðir

Loftstaðir var áður mikil verstöð. Í kringum árið 1600 bjó hér galdramaðurinn Galdra-Ögmundur sem deildi við Galdra-Geirmund á Ragnheiðarstöðum. Á Loftstaðahóli er mikil steinvarða mjög forn að uppruna.

Náttúra
Ölfusá

Ölfusá er vatnsmesta á landsins þar sem meðalrennsli árinnar er 423 m³/sek. Upprunni Ölfusár er á milli Grímsness og Hraungerðishrepp þar sem Sogið og Hvítá falla saman og er 25 km long og fellur niður að ósum Eyrarbakka austanverðu. Ölfusá rennur með vesturjaðri Þjórsárhrauns. Áin rennur jökulituð í gegnum Selfoss í gegnum djúpa gjá sem er 9m djúp. Þrátt fyrir að áinn sé jökullituð er þó nokkuð af lindarvatni þannig að á veturnar í kuldatíð á hún til með að vera allt að því tær. Áin myndar stórt stöðuvatn eða sjávarlón í Ölfusinu áður en hún rennur út í sjóinn austan við Óseyri. Þetta lón nefnist Ölfusárós.

Saga og menning
Hraungerðiskirkja

Hraungerði er kirkjustaður, höfuðból og fyrrum þingstaður. Landnámsjörð Hróðgerðs hins spaka, ættföður Oddverja. Fyrst er getið kirkju í Hraungerði í skrá Páls biskups frá því um árið 1200 og hafa fjölmargar kirkjur verið á staðnum síðan þá. Núverandi Hraungerðiskirkja var vígð 4. sunnudag í aðventu, þann 21. desember 1902, af sr. Valdimar Briem prófasti. Eiríkur Gíslason, smiður frá Bitru í Hraungerðishreppi, var ráðinn til að teikna kirkjuna, gera byggingaráætlun og að lokum smíða hana. Kirkjunni hefur vel verið haldið við á undanförnum árum. Kirkjan var friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989.

Saga og menning
Kolsgarður

Kolsgarður er forn garður sem hefur verðið hlaðinn úr torfi og talinn vera frá 10. öld. Samkvæmt Þjóðsögunni þá gerði Kolur í Kolsholti sér tíðförult að Ragnheiðarstöðum og sátu þau Ragnheiður á Ragnheiðarstöðum löngum á tali saman. Langt er á milli bæjanna og yfir miklar mýrar að fara. Á Kolur því að hafa hlaðið garð mikinn sem við hann er kenndur og nefndur Kolsgarður eða Kolsstígur, því ekki þótti honum sæma að hitta Ragnheiði aurugur og blautur. Víða sér enn vel mótað fyrir Kolsgarði í mýrunu Suður af Kolsholti.

Saga og menning
Gaulverjabæjarkirkja

Gaulverjabær er kirkjustaður og höfuðból frá fornu fari. Gaulverjabær er Landnámsjörð Lofts hins gamla frá Gaulum í Noregi. Nafnið hefur oft verið stytt í Bæ og hreppurinn þá nefndur Bæjarhreppur. Lítill vafi er á því að Gaulverjabær sé kenndur við menn frá Gaulum í Noregi, sem er hérað í Sogn og Fjordane. Gaulverjar þessir hafa sest að í Bæ, sem svo hefur verið nefndur eftir þeim. Hér fannst merkur silfursjóður árið 1930. Þetta er safn 360 silfurpeninga frá fyrstu öld Íslandsbyggðar. Einnig fannst hér árið 1974 útskorin fjöl úr furu, líklega frá 11. öld, skreytt í svokölluðum Hringaríkisstíl, og er hún ein örfárra slíkra sem varðveist hafa.

Kirkjan sem nú stendur var byggð árið 1909. Kirkjan var friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989.

Náttúra
Herjólfsdalur

Dalverpi á Heimaey undir austanverðu Dalfjalli. "Herjólfur son Bárðar Bárekssonar, bróðir Hallgríms sviðbálka byggði fyrst Vestmannaeyjar og bjó í Herjólfsdal fyrir innan Ægisdyr þar sem nú er hraun brunnið", segir í Landnámabók. Talið er að byggð hafi snemma farið í auðn í Herjólfsdal vegna uppblásturs um vestanverða Heimaey.

Á árunum 1971-1981 voru gerðar umfangsmiklar og ítarlegar fornleifarannsóknir á húsarústum í Herjólfsdal, sem höfðu fyrr verið rannsakaðar lítillega árið 1924. Rannsóknir þessar hafa með óyggjandi rökum leitt í ljós, að föst byggð hefur verið í Vestmannaeyjum talsvert fyrir áður tímasett landnám á Íslandi, árið 874.

Í Herjólfsdal er Daltjörn. Hún myndast af afrennsli úr Lindinni sem var eitt besta vatnsból á Heimaey. Í Herjólfsdal halda Eyjamenn hina árlegu þjóðhátíð sína sem er að svip frábrugðin öllum öðrum hátíðahöldum á Íslandi. Þessi mannfagnaður hefur verið haldinn árlega frá aldamótum að undanteknu árinu 1914. Þjóðhátíð Vestmannaeyja var fyrst haldin árið 1874 er þjóðhátíð var haldin víða á Íslandi til að fagna nýrri stjórnarskrá og minnast 1000 ára byggðar í landinu, þar af er nafnið komið. Þetta er þriggja daga hátíð og slá Eyjamenn upp tjaldborg með sérstökum hústjöldum í Herjólfsdal og flytja búferlum í Dalinn, en mikill fjöldi aðkomufólks sækir Eyjarnar heim. Hátíðin er venjulega haldin fyrstu helgi í ágúst.

Náttúra
Hvítá í Árnessýslu

Á er fellur úr Hvítárvatni. Rétt fyrir neðan útfallið er brú á henni og tveimur km neðar fellur Jökulfall í hana. Hvítá rennur í gljúfri sunnan undir Bláfelli. Efst í því er fossinn Ábóti. Nokkru fyrir ofan byggð steypist Hvítá í Gullfossi ofan í mikil gljúfur sem hún hefur grafið sér fram með Tungufelli. Haldast þau nokkuð ofan í byggð. Þar er brú á Brúarhlöðum, um 10 km neðan við Gullfoss. Brúin var byggð 1927 en endurbyggð 1959 og aftur 1994-1995. Algengt sumarrennsli Hvítár við Gullfoss er 100-180 m³/s og vetrarrennsli 50-110 m³/s. Mesta flóð hefur mælst 2000 m³/s.

Í byggð rennur Hvítá fyrst milli Biskupstungna og Hrunamannahrepps. Verður áin þar allbreið með köflum. Þar koma í hana tvær stórar ár vestan frá, Tungufljót ofar og Brúará neðar. Að austan kemur Stóra-Laxá og tvöfaldast rennsli Hvítár við tilkomu þeirra allra. Lögferjur voru á Iðu og í Auðsholti. Nú er 107 m löng brú á ánni hjá Iðu, byggð 1957. Neðar fellur áin milli Grímsness og Skeiða, sveigir suður fyrir Hestfjall og rennur síðan til vesturs fyrir ofan Flóann þar til Sogið fellur í hana fyrir austan Ingólfsfjall. Eftir það heitir vatnsfallið Ölfusá til ósa. Mikil laxveiði er í Hvítá og Ölfusá og ýmsum þverám sem í Hvítá falla.

Flóabændur hagnýttu sér Hvítá til áveitna í stórum stíl á fyrri hluta þessarar aldar.

Oft koma stórkostleg flóð í Hvítá á vetrum. Flæðir áin þá langt yfir bakka sína og leggur undir sig mikið af engi og öðru flatlendi, stundum svo að einstaka bæir einangrast um hríð. Þá á hún einnig til að þorna að mestu niðri í byggð. Þessu veldur krapi og íshröngl sem stíflar ána. Er Hvítá-Ölfusá talin hættulegasta flóðaá landsins.

Heimild: Íslandshandbókin útgáfa 1.0. Námsgagnastofnun 1995.

Náttúra
Gjáin í Þjórsárdal

Austasti dalur Árnessýslu. Liggur hann norðan Gaukshöfða, milli Hagafjalls og Búrfells. Fyrir innan Hagafjall eru Skriðufell og Dímon og innar Heljarkinn og Fossalda fyrir botni dalsins. Inn af Búrfelli er lágur fjallarani og eru á honum Sámsstaðamúli og Skeljafell og Stangarfjall innst. Þjórsárdalur var að mestu leyti samfelld sandauðn. Skógur er við Ásólfsstaði og Skriðufell (Vatnsás, Selhöfðar) og í Búrfellshálsi. Skógrækt ríkisins friðaði land Skriðufells árið 1938 og hefur verið gróðursettur þar víðlendur nýskógur. Í dalnum eru tveir bæir, Ásólfsstaðir og Skriðufell.


Í dalnum er hraun og á það upptök sín á Tungnaáröræfum. Sérkennandi fyrir hraunið eru hólarnir (gervigígarnir) í dalbotninum innanverðum. Hefur hraunið komið þar niður farveg Rauðár og runnið yfir mýrlendi eða grunnt vatn.


Fjórar ár falla um Þjórsárdal, Fossá, Rauðá, Sandá og Grjótá, en Þjórsá fellur fyrir dalsmynnið, fyrir framan Búrfell og upp að Hagafjalli. Í dalnum eru fossarnir Háifoss (122 m) og Hjálparfoss í Fossá og Gjárfoss í Rauðá.


Blómleg byggð var í Þjórsárdal á þjóðveldisöld og var dalurinn þá algróinn. Árið 1939 grófu norrænir fornleifafræðingar upp nokkra af bæjunum í dalnum, þar á meðal á Stöng. Gjóskurannsóknir dr. Sigurðar Þórarinssonar leiddu í ljós að byggðin hafði eyðst í Heklugosinu árið 1104.


Á síðari árum hefur dalurinn tekið miklum stakkaskiptum. Árið 1970 tók Búrfellsvirkjun til starfa. Stöðvarhúsið stendur í dalnum suðaustanverðum, undir Sámsstaðamúla. Milli Hjálparfoss og Sámsstaðamúla hefur risið dálítið þorp í tengslum við virkjunina og Landsvirkjun hefur byggt sundlaug við heitar uppsprettur hjá Reykholti. Einnig hefur Landsvirkjun látið sá grasfræi í nágrenni virkjunarinnar til að hefta sandfok og hefur dalurinn breytt mjög um svip af þeim sökum.

Þjórsárdalur þykir fagur og sérstæður og er hann fjölsóttur af ferðamönnum. Tjaldstæði eru við Sandá niður undan Ásólfsstöðum.


Forn megineldstöð (nálægt tveggja milljón ára gömul) er í innanverðum Þjórsárdal. Finnst súrt berg þar á nokkrum stöðum og mjög mikið ummyndað, grænt móberg, skorið af hallandi berggöngum, er við Fossá, nokkru neðan við Háafoss.


Gjáin í Þjórsárdal
Sérkennilegt gljúfur í Þjórsárdal innanverðum, skammt frá Stöng, og fellur Rauðá í snotrum fossi niður í það. Heitir hann Gjárfoss.
Þjórsá hefur sennilega myndað Gjána í öndverðu, á löngum tíma. Síðar hljóp hún þar oft fram í vatnavöxtum, en til að varna því var gerður stíflugarður úr Sandafelli og suður til Skeljafells. Kvísl úr einu af hinum yngri Tungnaárhraunum hefur fallið fram úr Gjánni og skil

Saga og menning
Ölfusárbrú

Ölfusárbrú er byggð yfir vatnsmesta fljót landsins sem spanner 384 rúmmetra á sekúndu að meðaltali á árs grundvelli. Á suðurenda brúarinnar við Tryggvaskála er upplýsingaskilti sem sýnir flóðahæð í þremur mestu flóðum í Ölfusá á 20. Öld.

Árið 1872 var fyrst talað um að brúa yfir Ölfusá af Hannesi Stehensen presti. Fyrst var farið í að ferja fólk yfir ána. Árið 1891 hófst brúarsmíðin sjálf. Gekk það í fyrstu með áföllum þar sem þeir mistu einn mann í ána. Síðar kom í ljós að stöplarnir undir brúni voru ekki nógu hair svo að klakabelti komast undir hana. Vígsla brúarinnar var 1891 og voru settar ýmsar reglur hvað varðar notkunn brúarinnar en það varðar reiðmennsku yfir brúnna.

Árið 1944 slitnaði brúarstrengur vegan þyngdar mjólkurbíls með annan bíl í togi svo að þeir féllu báðir í ánna. Var þá ný brú byggð árið 1945 og þjónar enn þá daginn í dag sínum tilgangi og er hún 84 metrar að lengd á milli stöpla.

Náttúra
Fjaran á milli Stokkseyrar og Eyrarbakka

Fjaran á Eyrum neðst í Flóa, milli Ölfusár og Loftsstaða, er stærsta hraunfjara landsins, endi hins mikla Þjórsárhrauns, sem rann fyrir 8000 árum og er mesta hraun sem runnið hefur á jörðinni eftir ísöld. Ofan fjörunnar eru ótal tjarnir og vötn, aðallega við Stokkseyri. Fjölbreytt fuglalíf er þar allt árið um kring og er svæðið sérstaklega mikilvægt fyrir farfugla, eins og rauðbrysting, lóuþræl, sanderlu, tildru, margæs, rauðhöfðaönd og fleiri endur. Stórt kríuvarp er á svæðinu og nokkur
hundruð álftir fella þar flugfjaðrir síðsumars.

Saga og menning
Eyrarbakkakirkja

Árið 1890 var Eyrarbakkakirkja vígð en fyrir þann tíma áttu Eyrbekkingar kirkjusókn á Stokkseyri en þá voru 702 íbúar á staðnum. Vegna fjölgunar var tekin ákvörðum um það að skipta upp sókninni. Séra Jón Björnsson var aðal hvata maður þessara byggingar og voru hans örlög svo að hann var fyrsti maðurinn sem var jarðaður í þessari kirkju árið 1892. Fjórum árum eftir að hún var reist fékk kirkjan full réttindi sem sóknar- og graftarkirkja, og nýr kirkjugarður var ekki vígður fyrr en 1894. Jóhann Fr. Jónsson hannaði kirkjuna og var einn af þeim sem byggðu hana en hann lest áður en kirkjan var full byggð.

Kirkjan tekur um 230-240 manns í sæti. Til að byrja með var settur járnstöng sem var kallað Járnblómið með veðurvita og var hannað af Guðmundi Daníelssyni en hann var rithöfundur en var svo tekin niður og setutur í staðinn ljóskross.

Altarinstaflan er sögufrægsti gripurinn sem tilheyrir þessari kirkju en þar er Jesú að tala við Samverksu konuna við Jakobsbrunninn (Jóh. 4, 13-14). Undir altarinstöflunni stendur "Hver sem drekkur af því vatni, sem ég mun gefa honum, hann mun aldrei að eilífu þyrsta." Með þessu fylgir ákveðin saga. Séra Jón Björnsson silgdi á fund Danakonungs til að fá byggingarefni í kirkjuna og var honum vel tekið og leistur út með gjöfum sem var altaristaflan sem drottningin hafði málað sjálf og er nafn drottingarinnar á töflunni og ártalið 1891.

Aðrir merkir gripir kirkjunar eru eins og kertastjaki úr Kaldaðarneskirkju þar sem sú kirkja var lögð niður árið 1902 en þeir bera ártalið 1780 og eru handunnir, íslensk smíði. Ljósakróna Kaldaðarneskirkju kemur einnig í Eyrarbakkakrikju. Stundaklukka var sett í turn kirkjunar árið 1918 sem slær á hálfum og helium tíma og var gjöf frá Jakob Al Leifolii kaupmanni.

Eyrarbakkakirkja fékk endurbætur árið 1977 og þeim lauk árið 1979. Íslenskt 11 radda pípuorgel var tekið til notkunar árið 1995. Pípuorgelið er eftir Björgvinn Tómasson.

Náttúra
Surtsey

Surtsey, á heimsminjaskrá UNESCO frá júlí 2008
Yngsta eyja við Ísland, syðst Vestmannaeyja og önnur að stærð, um 1,9 km².

Að morgni 15. nóvember 1963 örlaði fyrir eyju þar sem Surtsey er nú, en árla morguns daginn áður urðu menn varir við stórkostleg eldsumbrot úr hafinu þar sem áður hafði verið um 130 m dýpi. Sprengigosin úr gígnum fyrstu mánuðina voru stórkostleg á að líta og í kröftugustu sprengingunum náði grjótflugið úr gígnum allt að 2500 m hæð en gosmökkurinn komst mest í 9 km hæð.

Í aprílbyrjun 1964 hættu sprengigosin en hraungos hófst og stóð óslitið til vors 1965. Mestri hæð náði Surtsey 174 m y.s. Surtseyjargosið er mest allra sjávargosa sem orðið hafa við Íslandsstrendur frá því er sögur hófust en sagnir eða heimildir eru til um 10-20 slík gos.

Í maí 1965 hófst síðan gos í sjó 600 m austar og hlóðst þar smám saman upp eyja, Syrtlingur. Hún var í september 1965 um 70 m há og 650 m á lengd en brotnaði niður í brimi í október og er þar nú neðansjávarhryggur sem eyjan var áður. Á jólunum 1965 tók síðan að gjósa um 900 m suðvestan Surtseyjar og hlóðst þar upp eyja sem kölluð var Jólnir. Gos hætti í Jólni í ágúst 1966 og í lok október 1966 var eyjan horfin. Hinn 19. ágúst 1966 opnaðist gossprunga á Surtsey og flæddi hraun úr henni í sjó. Þessu gosi lauk í júní 1967 og var Surtseyjargosinu þar með lokið.

Jafnskjótt og gosið hófst tóku vísindamenn að kanna það, hegðun þess og áhrif. Síðan gosinu lauk hefur rannsóknum verið haldið áfram í eyjunni, bæði til að kanna hversu fer um jarðlög eyjarinnar sjálfrar en ekki síður á landnámi lífvera, dýra og plantna, og hvernig þær hafast við. Bann við ferðum manna, annarra en vísindamanna, var sett til að hægt væri að fylgjast með því hvernig náttúran sjálf annast landnám lífveranna og hversu þær dafna á nýju og lífvana landi. Hafa vísindamenn dvalið þar tíma og tíma og var hús reist á eyjunni í því skyni árið 1965. Stofnað var Surtseyjarfélag til að hafa stjórn á og annast rannsóknir í Surtsey. Hefur það gefið út skýrslur um rannsóknirnar auk þess sem einstakir fræðimenn hafa skrifað fjölda ritgerða um þær.

Saga og menning
Rjómabúið á Baugsstöðum

Þegar ekið er niður Villingaholtsveg (305) af Þjóðvegi 1 er farið yfir brú á Volalæk. Þessi Lækurinn á upptök sín skammt austan við Bitru, sunnan þjóðvegar 1. Rennur hann síðan til vesturs og nefnist Volalækur þegar hann nálgast Vola. Vestan við Hróarsholts heitir hann Hróarsholtslækur og allt suður að Hólavatni í Gaulverjabæjarhreppi. Afrennsli þess vatns nefnist Baugsstaðasíki.

Haustið 1903 stofnuðu bændur í Hraungerðis- og Villingaholtshrepp með sér samtök um rjómabú til smjörgerðar. Rjómabúið eða rjómaskálin eins og það var nefnt í þá daga, var reistur við Hróarsholtslæk, í landi jarðarinnar Vola, skammt vestan gömlu brúarinnar. Lækurinn var stíflaður með miklum trjám og timburflekum til að hækka vatnsborðið. Þetta rjómabú var starfrækt frá 1905 til 1929. Annað rjómabú var stofnað árið 1904 af 48 bændum úr Stokkseyrarhreppi og nágrannahreppum hjá Baugsstöðum skammt frá Stokkseyri, og starfaði það til 1952, lengst allra rjómabúa á Íslandi. Árið 1971 var stofnað varðveislufélag um rjómabúið á Baugsstöðum. Frá 1975 hefur rjómabúið á Baugsstöðum verið opið almenningi sem safn. Tæki þess eru upprunaleg og eru þau gangsett fyrir gesti.

Náttúra
Skeiðarársandur

Skeiðarársandur
er stórt svæði þakið svörtum sandi sem nær frá Skeiðarárjökli og niður að sjó.
Sandurinn þekur 1300 ferkílómetra svæði og myndaðist þegar jökulár
í nágrenninu báru jarðveg að sjónum. Árnar bera með sér jarðveg sem komst upp á
yfirborðið við jökulhlaup frá Vatnajökli. Við jökulinn er jarðvegurinn
malarborin og jafnvel grýttur, en þegar farið er nær sjónum er hann orðinn að
sandi og leir. Forðum var lítið um gróður við Skeiðarársand en á síðasta áratug
hafa birkitré sprottið á sandinum og er skógurinn staðsettur miðsvæðis þar sem
trén vaxa og dafna. Á Skeiðarársandi er einnig stórt varpsvæði skúmsins.

Skeiðarárbrú

Brúin yfir
Skeiðará á Skeiðarársandi heitir Skeiðarárbrú. Vígsla hennar árið 1974 markaði
opnun hringvegsins í kringum Ísland. Skeiðarárbrú er einbreiðbrú gerð úr
sérstaklega unnum stál burðargrindum. Árið 1996 varð eldgos í Grímsvötnum í
Skeiðarárjökli sem olli miklum flóðum og bráðnun jökulsins. Miklar skemmdir
urðu á brúnni vegna flóðanna og ísjaka á stærð við einbýlishús sem skullu á
brúnni. Í dag eru einu ummerki upprunalegu brúnnar tveir beyglaðir stálbitar
sem sjá má frá nýja veginum. Þeir mynda einstakan minnisvarða um fallegu en
öflugu náttúruna sem einkennir Íslenskt landslag. Ný brú hefur verið reist
vegna breytinga á vatnsfalli undan jöklinum. Áin sem rennur undir nýju brúna er
Morsá. 


Náttúra
Ásavegur - þjóðleið

Ásavegur er hin forna þjóðleið fólks um Suðurland. Liggur leið þessi um þveran Flóann og má finna miklar traðir á þessum slóðum sem til marks eru um þá miklu umferð sem hefur verið um þennan veg á liðnum öldum. Þarna lá leið uppsveitarmanna og þeirra sem komu austan að um ferjustaðinn hjá Króki í Holtum og hjá Egilsstöðum, niður að verslunarstaðunum Eyrabakka. Einnig lá þar leið vermanna er komu norðan Sprengisands til sjósóknar á suðurströndinni og lágsveitabænda með rekstur til og frá afrétti, svo dæmi séu nefnd. Þessa leið fóru Skeiða- og Hreppamenn, Rangæingar, sem fóru yfir Þjórsá sem og Skaftfellingar sem fóru Fjallabaksveg nyrðri. Merkt gönguleið er á milli Orrustudals og Hnauss (um 6 km ganga). Orrustudalur og Skotmannshóll er sögusvið Flóamannasögu. Í Orrustudal voru háðar tvær miklar orrustur eftir landnám. Féll m.a. Hásteinn Atlason í hinni fyrri, en Önundur bíldur í þeirri síðari. Á Skotmannshóli stóð Þormóður Þjóstarsson er hann skaut hinu fræga bogskoti sem skar úr um lögmæti vígs Arnars í Vælugerði.

Á þessari leið er hæsti punktur Flóahrepps en þar má sjá stórfenglegt útsýni í allar áttir.

Saga og menning
Kambur

Vestast í Hróarsholtshverfinu er bærinn Kambur. Hinn 9. febrúar 1827 gerðist þar sá atburður sem frægur hefur orðið í Íslandssögunni, er fjórir grímuklæddir menn brutust inn, lögðu hendur á heimilisfólkið og rændu töluverðu fé. Þeir bundu bóndann Hjört Jónsson og húsfólk hans og brutu upp hirslur í leit að peningum. Þeir rændu um 1000 ríkisdölum. Það var Þuríður formaður sem átti þátt í að upplýsa málið. Þuríður taldi sig þekkja handbragðið á skó sem fundist hafði, og bárust við það böndin að manni þeirrar konu sem skóinn hafði gert, Jóni Geirmundssyni á Stéttum í Hraungerðishreppi. Þuríður veitti því einnig eftirtekt að för á járnteini sem fundist hafði, pössuðu við steðja í eigu Jóns. Af vettlingi sem fannst í túninu á Kambi, bárust böndin að Jóni Kolbeinssyni, á Brú í Stokkseyrarhreppi, og lá Hafliði bróðir hans einnig undir grun. Þegar farið var að yfirheyra þessa menn játuðu þeir loks á sig ránið og bentu á forsprakkann, sem reyndist vera Sigurður Gottsvinsson á Leiðólfsstöðum. Frekari rannsókn leiddi í ljós fleiri aðila sem voru samsekir. Um ári síðar kvað sýslumaður Árnesinga upp dóm í málinu. Var Sigurður dæmdur til hýðingar, brennimerkingar og ævilangs þrældóms í Kaupmannahöfn, Jón Geirmundsson til hýðingar og þrældóms ævilangt, Jón Kolbeinsson til 12 ára þrældóms og Hafliði til 8 ára. Sigurður var drepinn í fangavistinni, en hinir fengu sakauppgjöf frá kóngi.

Saga og menning
Þingdalur

Þingdalur var þingstaður sveitarinnar allt frá landnámstíð. Þinghúsið hét þá Vælugerði og stendur Þingdalur á grunni þess. Þingdalur stendur frekar hátt í miðri sveitinni og rétt við bæinn er myndarlegur skógur en þar var áður þingstaðurinn, Vælugerðisþing. Þing var stofnsett þar á 16. öld og stóð fram á þá 20. en síðast var haldið þing hér árið 1947. Auk þess er sagt að Þingdalur sé síðasta kunna aðsetur hins merka draugs Kampholts-Móra. Á tímum móðurharðinda á það að hafa gerst að ungur drengur drukknaði eftir að hafa verið úthýst þegar hann beiddist gistingar á bæ nokkrum. Hann gekk aftur og sór þess eið að fylgja afkomendum bóndans á bænum í 9 kynslóðir.

Saga og menning
Villingaholtskirkja

Villingaholt er kirkjustaður og var löngum stórbýli. Á 17. öld var hér prestur, Jón Erlendsson en hann var afkastamesti handritaskrifari landsins. Hann á sinn mikla þátt í að varðveita ýmsar helstu perlur handritanna með því að skrifa þau upp, m.a. að beiðni Brynjólfs Sveinssonar biskups. Frægasta ritið sem séra Jón bjargaði þannig frá glötun er Íslendingabók, en mörg handrita okkar eru rituð með hendi Jóns. Síðar bjó hér þjóðhagsmiðurinn og bóndinn, Jón Gestsson (1863-1945) en frá honum er komin mikil ætt hagleiksfólks. Jón teiknaði og byggði núverandi Villingarholtskirkju á árunum 1910-1911. Kirkjan er bárujárnsklædd úr timbri og á hlöðnum grunni. Kirkjan er með turni og sönglofti og tekur 100 manns í sæti. Ef gengið er syðst á lóð Þjórsárvers má sjá gamlan bæjarhól en þar stóð Villingaholtskirkja og bæjarhúsið áður. Í kjölfar viðverandi sandfoks og mikils tjóns í suðurlandsskjálftanum árið 1784 voru þau flutt um set að núverandi stað. Kirkjan var friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989.

Saga og menning
Íslenski bærinn

Austur-Meðalholt er dæmigerður sunnlenskur torfbær frá lokum 19. aldar. Fáir slíkir bæir eru til á landinu og hefur mikið verið lagt í þróun þessa bæjar og varðveislu. Íslenski torfbærinn endurspeglar sögu og lifnaðarhætti Íslendinga í aldanna rás.

Náttúra
Urriðafoss

Urriðafoss er vatnsmesti foss landsins. Hér fellur Þjórsá fram af jaðri hins mikla Þjórsárhrauns (360 m3/sek) í fögru og friðsælu umhverfi. Fallhæð fossins er 6 metrar þar sem hann er hæstur. Þjórsárhraun, sem er eitt mesta hraun sem runnið hefur á jörðinni í einu gosi frá því að ísöld lauk, má sjá við Urriðafoss, þar sem fossinn steypist fram af austurbrún hraunsins. Lax gengur upp Þjórsá að fossinum og nokkuð upp fyrir hann. Urriðafoss er náttúrudjásn rétt utan þjóðvegs 1.

Náttúra
Einbúi, Oddgeirshólar

Einbúi, Oddgerishólar er tilkomumikið landslag á bökkum Hvítár. Þetta er útivistarsvæði í Oddgeirshólaklettum sem Guðmundur Sigurðsson í Austurkoti gaf Ungmennafélaginu Baldri árið 1931. Ungmennafélagar hafa unnið af kappi við að gera svæðið að fallegu íþrótta- og útivistarsvæði, m.a. með hleðslu palla og gróðursetningu skjólbelta.

Náttúra
Þingvallavatn

Stærsta stöðuvatn á Íslandi, talið um 12000 ára gamalt, 83,7 km² að meðtöldum eyjunum, sem eru 0,5 km² að stærð. Þær eru þrjár og heita Sandey, Nesjaey og Heiðarbæjarhólmi. Þar sem vatnið er notað sem miðlunarlón fyrir raforkustöðvar er vatnsborðshæð örlítið mismunandi, en um 101 m y.s. að meðaltali. Mesta dýpi er um 114 m. Meðaldýpt er um 34 m.
Þingvallavatn hefur myndast við landsig og hraunstíflu. Það er á Atlantshafshryggnum, einmitt þar sem gliðnun hans fer fram. Út í vatnið liggja sprungur og gjár. Víða neðan vatns eru hrikalegir hamraveggir, einkum utan Hestvíkur í Hnúkadjúpi norðvestur af Nesjaey og í Sandeyjardjúpi, norð-norðvestur af Sandey. Þar er vatnið dýpst.
Sog fellur úr Þingvallavatni. Á yfirborði rennur í vatnið rösklega 1/10 hluti af vatnsmagninu í Soginu, en það er Öxará að norðan og nokkrar smáár og lækir sunnan frá Grafningsfjöllunum. En innrennslið er að öðrum hluta neðanjarðar. Undan Þingvallahrauni streymir mikið lindavatn (kaldavermsl) á Vellankötlusvæðinu og úr gjánum á Þingvöllum. Einnig kemur mikið vatn neðanjarðar af Hengilssvæðinu, einkum undir Nesjahrauni. Nú þykir fullsannað að vatnasvið Þingvallavatns nái allt til Langjökuls.
Í venjulegu árferði leggur Þingvallavatn þegar líða tekur á vetur og er jafnan ísilagt í febrúar og mars. Áður fyrr var ísinn mikil samgöngubót og óspart notaður til skautaferða og flutninga á vörum úr kaupstað eða milli bæja. Nærri Nesjaey, að vestanverðu, er svæði sem nefnt er Nesjaeyjaropna. Þar leggur vatnið síðast og ísa leysir fyrst. Annars leynast víða vakir á ísnum, einkum þar sem kaldavermsl eru. Ættu ókunnugir sem þar eru á ferð að gæta fyllstu varúðar.
Mikil veiði er í Þingvallavatni. Gefur það af sér árlega allt að 10 kg af fiski á hektara. Þar þekkjast einar 8 fisktegundir og afbrigði þeirra.
Mikill gróður er í vatninu og hafa rannsóknir sýnt að 1/3 hluti botnsins er þakinn gróðri.
Þingvallavatn er þekkt fyrir snögg veðrabrigði. Á örskömmum tíma getur spegilsléttur vatnsflöturinn breyst í úfið, ólgandi haf með hvítfyssandi, kröppum öldum. Þá er smábátum hætt.
Saga Þingvallavatns nær aftur á ísöld og hefur vatnið mátt þola miklar sviptingar. Í lok ísaldar var það jökullón sem jökull, er lá að Dráttarhlíð og Grafningshálsum, stíflaði. Jöklarnir hörfuðu og vatnsborðið stóð fáeinum metrum neðar en nú. Hægt en stöðugt seig landið í sigdalnum norður frá Hengli og vatnið dýpkaði. Jökulár runnu líklega frá Langjökli um dal suður til Þingvallavatns og gerðu vatnið jökulgruggugt. Stórgos varð í dalnum norðan við vatnið fyrir tæplega 10.000 árum. Skjaldbreiður myndaðist og sendi hraun suður í vatnið er þrengdu að því. Annað stórgos varð tiltölulega skömmu síðar, eða fyrir um 9.000 árum norðaustur af Hrafnabjörgum. Hraun frá þessu gosi runnu yfir Skjaldbreiðarhraunið neðan vatnsins og út í vatnið svo að það minnkaði til muna. Þetta hraun rann einnig suður með austurjaðri vatnsins og stíflaði það við Sog. Við þetta hækkaði í vatninu um 12-13 m en Sogið gróf sig síðan niður og lækkaði vatnið á ný um 7-8 m. Síðan hefur vatnið sífellt verið að stækka til norðurs í sigdældinni austur frá Þingvöllum. Fyrir 2000-3000 árum gaus í vatninu og þá myndaðist Sandey, sem er stærsta eyja í stöðuvatni hér á landi.
Árið 1959 var útfall Sogsins stíflað. Frá þeim tíma hefur rennsli vatns og vatnshæð verið stjórnað af mönnum.
Landnámabók nefnir vatnið Ölfusvatn.
Heimild: Íslandshandbókin útgáfa 1.0. Námsgagnastofnun 1995.

Náttúra
Fuglafriðland í Flóa

Friðlandið í Flóa og Ölfusforir

Á ósasvæði Ölfusár eru tvö stór votlendi, Friðland Fuglaverndar í Flóa austan og Ölfusforir vestan ár. Þetta eru miklar flæðisléttur með tjörnum og vötnum. Engjarnar hafa jafnt gildi á fartíma og sem varpstaður. Lómur er einkennisfugl Friðlandsins og lóuþræll og jaðrakan eru óvíða algengari. Á veturna er mikið fuglalíf í Ölfusforum, stórir hópar af urtöndum, stokköndum og gulöndum halda þar til, og jafnframt stærsti hópur gráhegra á landinu.

Náttúra
Flóaáveitan

Flóaáveitan eru skurðir sem liggja um gjörvallan Flóa eða allt frá Ölfusá í vestri að Þjórsá í austri. Þetta stórvirki síns tíma samanstóð af 300 km löngum skurðum sem að mestu voru handgrafnir- og 900 km af flóðvarnargörðum. Flóaáveitan mun hafa náð yfir 12 þúsund hektara land og með tilkomu hennar urðu mikil umskipti í búskap og atvinnuháttum á svæðinu. Framkvæmdir við áveituna hófust 1922 og var flóðgáttin tekin í notkunn árið 1927 þegar Flóaáveitan tók til starfa. Enn þann dag í dag gegnir hún viðamiklu hlutverki í vatnsmiðlun í sveitafélaginu. Inntak áveitunnar er við Hvítá, þar er upplýsingaskilti með ítarlegum upplýsingum um Flóaáveituna. Til austurs frá inntakinu er merkt gönguleið (um 4,4 km ganga, aðra leið).

Saga og menning
Skálholt

Bær, kirkjustaður, prests- og skólasetur og fyrrum setur biskupa í Skálholtsbiskupsdæmi. Þar er jarðhiti og heitir þar Þorlákshver. Skálholt er einn merkastur sögustaður á Íslandi, næst Þingvöllum. Kristni á Íslandi hefur verið knýtt fastari böndum við Skálholt en nokkurn annan stað. Sonur landnámsmannsins í Grímsnesi og Biskupstungum, Teitur Ketilbjarnarson, byggði fyrstur bæ í Skálholti. Sonur hans var Gissur hvíti sem kom með kristni til Íslands og átti einna veigamestan þátt í kristnitöku landsmanna. Hans son, Ísleifur, varð fyrstur biskup á Íslandi 1056 og sat í Skálholti. Kirkja var reist á staðnum og jörðin gefin undir biskupssetur. Kvað gefandinn svo á, að þar skyldi vera biskupssetur meðan kristni héldist í landinu. Sá hét líka Gissur, Ísleifsson, biskups. Hann er talinn hafa verið einhver glæsilegasti kirkjuhöfðingi á Íslandi fyrr og síðar. Hann kom á tíundarlögum á Íslandi árið 1097. Annar biskupinn með Gissurarnafni í Skálholti, sem verulega kemur við sögu staðarins, er Gissur Einarsson (1512-1548). Hann varð fyrstur biskup í lútherskum sið á Íslandi.
Skálholtsbiskupar urðu alls 44, 31 kaþólskur og 13 lútherstrúar á árunum 1056-1801.
Margir merkir atburðir hafa gerst í Skálholti, sumri hverjir þeir örlagaríkustu í sögu lands og þjóðar. Í Skálholti réðust íslenskir bændur oftar en einu sinni að erlendum valdsmönnum og ræningjum og drápu þá, þar á meðal erlendan biskup, Jón Gerreksson, sem sat þar á biskupsstóli. Honum stungu Íslendingar í poka og drekktu í Brúará, árið 1433.
Árið 1550 var síðasti kaþólski biskupinn á Hólum, Jón Arason, fluttur fanginn til Skálholts og hálshöggvinn þar ásamt sonum sínum.
Í Skálholti voru um aldir mikil fræðistörf unnin. Þar var prentsmiðja um skeið á seinni hluta 17. aldar og í henni fyrst fornrit prentuð á Íslandi. Í Skálholti var unnið að fyrstu bókinni sem prentuð var á íslensku. Það var Nýja testamentið þýtt af Oddi Gottskálkssyni og prentað 1540. Brynjólfur Sveinsson (biskup 1639-1674) var mikill unnandi íslenskra fræða og safnaði dýrmætum handritum og sendi þau konungi til Kaupmannahafnar, sem þá var höfuðborg Íslands. Annar Skálholtsbiskup varð frægur fyrir fræðistörf sín, Finnur Jónsson sem skrifaði Kirkjusögu Íslands í fjórum miklum bindum, hið gagnmerkasta sagnfræðirit. Í Skálholti sat á þriðja áratug Jón Vídalín sem talinn er hafa verið einn mestur og mælskastur kennimanna á Íslandi fyrr og síðar.

Í Skálholti voru um aldir mikil fræðistörf unnin. Þar var prentsmiðja um skeið á seinni hluta 17. aldar og í henni fyrst fornrit prentuð á Íslandi. Í Skálholti var unnið að fyrstu bókinni sem prentuð var á íslensku. Það var Nýja testamentið þýtt af Oddi Gottskálkssyni og prentað 1540. Brynjólfur Sveinsson (biskup 1639-1674) var mikill unnandi íslenskra fræða og safnaði dýrmætum handritum og sendi þau konungi til Kaupmannahafnar, sem þá var höfuðborg Íslands. Annar Skálholtsbiskup varð frægur fyrir fræðistörf sín, Finnur Jónsson sem skrifaði Kirkjusögu Íslands í fjórum miklum bindum, hið gagnmerkasta sagnfræðirit. Í Skálholti sat á þriðja áratug Jón Vídalín sem talinn er hafa verið einn mestur og mælskastur kennimanna á Íslandi fyrr og síðar.

Leita
Finnur þú það ekki? Prófaðu leitina :)
Sjá lista Sjá kort

Suðurland

Þéttbýliskjarnar

Á Suðurlandi eru allmargir þéttbýlisstaðir, hver með sínu sniði og sjarma og allir bjóða upp á einhverskonar afþreyingu. Selfoss er þeirra stærstur og þar má finna ýmsar verslanir, þjónustu og marga veitinga- og skyndibitastaði. Flestir bæir eru í alfaraleið og því bæði hentugt og skemmtilegt að eiga þar viðdvöl.

Skoða meira

Map Höfn Kirkjubæjarklaustur Vík Vestmannaeyjar Hvolsvöllur Flúðir Laugarvatn Reykholt Laugarás Borg Brautarholt Hveragerði Árnes Selfoss Hella Stokkseyri Eyrarbakki Þykkvibær Þórlákshöfn