Leita
Finnur þú það ekki? Prófaðu leitina :)

ÁSAHREPPUR

Ásahreppur er hreppur vestast í Rangárvallasýslu. Áshreppingar hafa atvinnu af landbúnaði, verslun og öðrum þjónustugreinum. Náttúran er mjög fjölbreytt, mýrlent á köflum en ásar og holt á milli þar sem bændabýlin standa 3 - 5 í þyrpingum eða hverfum, sem einkenna byggðamynstur sveitafélagsins. Stærsta varpland grágæsar á Íslandi er við Frakkavatn. Þjórsá rennur við hreppamörkin og sýslumörkin í vestri. Afréttur Ásahrepps er 4/7 hlutar af Holtamannaafrétti á móti 3/7 eignarhluta Rangárþings ytra. Holtamannaafréttur nær meðal annar yfir austurhluta Þjórsárvera, og vesturhluta Vatnajökulsþjóðgarðs. Um Holtamannaafrétt liggur Sprengisandsvegur milli Suður- og Norðurlands.

Com_310_1___Selected.jpg
ÁSAHREPPUR
GPS punktar N0° 0' 0.000" W0° 0' 0.000"
Póstnúmer

851

Fólksfjöldi

190

ÁSAHREPPUR - ferðaupplýsingar

Úr gagnagrunni Ferðamálastofu Íslands

Aðrir

Gamli bærinn á Keldum
Söfn
  • Keldur, Rangárvellir
  • 851 Hella
Hestheimar
Gistiheimili
  • Hestheimar
  • 851 Hella
  • 487-6666
Íslenskar hestaferðir ehf.
Ferðaskrifstofur
  • Ás 1
  • 851 Hella
  • 897-3064
Veiðivötn
Fjallaskálar
  • Landmannaafréttur
  • 851 Hella
  • 864-9205
Horsetravel.is
Ferðaskipuleggjendur
  • Hrólfsstaðahellir
  • 851 Hella
  • 772-8883, 862-8101
Hraun Hestar Landmannalaugum
Ferðaskipuleggjendur
  • Lýtingsstaðir
  • 851 Hella
  • 868-5577
Golfklúbbur Hellu
Golfvellir
  • Strönd
  • 851 Hella
  • 487-8208
Miðás
Bændagisting
  • Miðás
  • 851 Hella
  • 894-6566, 863-3199
Þjóðólfshagi ehf.
Ferðaskipuleggjendur
  • Þjóðólfshagi 1
  • 851 Hella
  • 898-3038

Aðrir

Undraland
Sumarhús
  • Þjóðólfshagi 6
  • 851 Hella
  • 894-0835, 554-6636
Nefsholt
Sumarhús
  • Nefsholt
  • 851 Hella
  • 487-6514, 899-6514
Þjóðólfshagi 3
Bændagisting
  • Þjóðólfshagi 3
  • 851 Hella
  • 867-7005
Selalækur Country Guesthouse
Bændagisting
  • Selalækur 3
  • 851 Hella
  • 848-9220
Miðás
Bændagisting
  • Miðás
  • 851 Hella
  • 894-6566, 863-3199
Fjarkastokkur
Bændagisting
  • Fjarkastokkur
  • 851 Hella
  • 893-3837
Hestheimar
Gistiheimili
  • Hestheimar
  • 851 Hella
  • 487-6666
Fagrabrekka
Gistiheimili
  • Syðri-Rauðilækur
  • 851 Hella
  • 696-6004, 487-5051
Uxahryggur - Sumarhús
Sumarhús
  • Uxahryggur
  • 851 Hella
  • 517-7333
Ketilhús
Sumarhús
  • Ketilhúshagi 33
  • 851 Hella
  • 564-5510
Gistiheimilið Heimaland
Bændagisting
  • Landssveit
  • 851 Hella
  • 487-5787
Tjaldsvæðið Áning
Tjaldsvæði
  • Leynir
  • 851 Hella
  • 894-4991
Fjallafang
Fjallaskálar
  • Landmannalaugur
  • 851 Hella
  • 618-7822
Mið-Sel
Sumarhús
  • Mið-Sel
  • 851 Hella
Veiðivötn
Fjallaskálar
  • Landmannaafréttur
  • 851 Hella
  • 864-9205
Rauðhóll
Heimagisting
  • Rauðhóll
  • 851 Hella
  • 844-8538
Skeiðvellir Villa
Sumarhús
  • Skeiðvellir
  • 851 Hella
  • 896-6890, 487-6572
Ferðaþjónustan Galtalæk
Sumarhús
  • Galtalækur 2
  • 851 Hella
  • 861-6528, 487-6528
Tjaldsvæðið Laugalandi
Tjaldsvæði
  • Laugaland í Holtum
  • 851 Hella
  • 895-6543
Gistiheimilið Álfasteinn
Gistiheimili
  • Þjóðólfshagi 25
  • 851 Hella
  • 772-8304
Árbakki
Bændagisting
  • Árbakki 47
  • 851 Hella
  • 562-0032, 699-8764
Unastaðir sumarhús
Sumarhús
  • Unastaðir í landi Reynifells lóð F-2
  • 851 Hella
  • 566-8914, 849-1216, 822-7055
Hótel Selið
Hótel
  • Stokkalæk
  • 851 Hella
  • 867-5574

Aðrir

Hrólfsstaðahellir
Beint frá býli
  • Hrólfsstaðahellir
  • 851 Hella
Hótel Lækur
Ferðaskipuleggjendur
  • Hróarslækur
  • 851 Hella
  • 466-3930
Hestheimar
Gistiheimili
  • Hestheimar
  • 851 Hella
  • 487-6666
Íslenska landnámshænan
Beint frá býli
  • Landnámshænsnasetrið, Þykkvabæ
  • 851 Hella
  • 581-3348, 861-3348
Kaldbakur
Beint frá býli
  • Kaldbakur
  • 851 Hella
Náttúra
Fossabrekkur

Efstu foss í Ytri-Rangá nefnist Fossabrekkur og er hann rétt fyrir neðan vestari upptök árinnar skömmu eftir að komið er inn fyrir afréttarmörk Landmannaafréttar. Fossabrekkur eru gróðursæl vin í vikurauðninni sem þar er að finna og þarf að keyra að staðnum til að sjá hann, enda vel falinn. Í Fossabrekkum einstök fegurð þar sem vestari kvísl Ytri-Rangár í Rangárbotnum steypist fram af klöppum ofan í eystri kvíslina og eftir það rennur áin í einni kvísl langleiðina til sjávar.

Náttúra
Veiði á Landmannaafrétti

Fyrir utan Veiðivötn er að finna fjölmörg önnur stöðuvötn sunnan Tungnaár, en í 12 þeirra eru leigð veiðileyfi sem hægt er að kaupa hjá skálavörðum í Landmannahelli.

Um er að ræða vötnin: Blautuver, Dómadalsvatn, Eskihlíðarvatn, Frostastaðavatn, Herbjarnarfellsvatn, Hnausapollur (Bláhylur), Hrafnabjargavatn, Kílingavötn, Lifrafjallavatn, Ljótipollur, Löðmundarvatn og Sauðleysuvatn. Af þessum vötnum eru Ljótipollur og Hnausapollur yngst, það fyrrnefnda frá 1477 og það síðarnefnda frá 871.

Flest vatnanna eru afrennslislaus, en þó rennur Helliskvísl úr Löðmundarvatni og Blautuver og Kílingavötn hafa samgang við Tungnaá. Urriði veiðist alfarið í Ljótapolli, Herbjarnarfellsvatni, Lifrarfjallavatni og Dómadalsvatni. Urriði og bleikja veiðast í Blautuverum, Frostastaðavatni og Kílingavötnum en einungis bleikja í öðrum vötnum.

Náttúra
Álftavatn á Rangárvallaafrétti

Í Álftavatni er skálasvæði og þar er bleikjuveiði í vatninu. Stutt er frá Álftavatni í náttúruperlur á borð við Grashaga, Torfafit, Ljósártungur, Jökultungur, Ófæruhöfða, Útigönguhöfða, Hvanngilshnausa, Torfatind, Sátu, Brattháls og Hvanngil. Álftavatnsskálasvæðið er á Laugaveginum, einni vinsælustu gönguleið landsins frá Landmannalaugum í Þórsmörk.

Náttúra
Ljótipollur

Sprengigígur á Landmannaafrétti norðaustur frá Frostastaðavatni. Er gígurinn á eldsprungu þeirri sem mótaði Veiðivötn og hefur orðið til á sögulegum tíma svo sem sprungan öll. Allmikil hæð hefur hlaðist upp kringum gígskálina sem að innan er skreytt rauðum, grænum og dökkum litum en kalt, grænleitt vatn er í botni hennar. Það er 0,43 km² og dýpst 14 m. Greiðfær bílaslóð liggur að Ljótapolli og upp á gígbarminn. Í vatninu er nokkur veiði enda þótt það hafi ætíð verið að- og afrennslislaust.

Heimild: Íslandshandbókin útgáfa 1995.

Saga og menning
Heklusetrið á Leirubakka

Heklusetrið á Leirubakka var opnað 5. maí 2007 við hátíðlega athöfn að viðstöddu miklu fjölmenni.

Í Heklusetrinu hefur verið sett upp nútímaleg og fræðandi sýning um Heklu, sögu hennar og áhrif á mannlíf á Íslandi frá landnámi til okkar daga.
Sérstök áhersla er lögð á áhrif Heklu á mannlíf í næsta nágrenni fjallsins, það er í Landsveit, Holtum og á Rangárvöllum. Saga þessara sveita verður rakin og baráttan við sandstorma og uppblástur sögð. Vandað veitingahús og aðstaða er til funda- og ráðstefnuhalds í húsinu

Listviðburðir verða einnig í húsinu. Einn liður verður t.d. "Heklulistamaður ársins" en þar munu þjóðkunnir myndlistamenn sýna Heklu frá ýmsum sjónarhornum. Ragna Róbertsdóttir var Heklulistamaður ársins 2007 og hefur hún sett upp listaverk unnið úr gosefnum úr Heklu í aðalsal hússins og verður verk hennar þar til frambúðar.

Mikil áhersla verður lögð á samstarf við vísindamenn um þátttöku í starfsemi Heklusetursins, þar sem nýjungar og rannsóknaniðurstöður verða kynntar, bæði í formi sýninga og ráðstefna. Sérstakt efni er til fyrir skólanema, sem koma hvaðanæva að af landinu í heimsókn, sem og hópa innlendra og erlendra gesta.

Í Heklusetrinu er starfandi ferðamannaupplýsingastöð, sem leiðbeinir ferðafólki um allt nágrennið, Heklu þar með talda, og eins eru margar ferðir farnar á fjallið frá Leirubakka fyrir ferðamenn.
Glæsilegur veitingastaður er rekinn í Heklusetrinu. Hann hentar vel fyrir stærri og minni tilefni. Eins er góð aðstaða til ráðstefnu og fundahalda í húsinu.
Heklusetrið er í húsi sem sérstaklega er byggt til að hýsa þessa starfsemi og er það hannað af EON-arkitektunum Sýningin er hönnuð af Árna Páli Jóhannssyni. Höfundur handrits er Ari Trausti Guðmundsson. Gagarín ehf sá um uppsetningu og margmiðlun.

Náttúra
Hungurfit á Rangárvallaafrétti

Í Hungurfiti hefur verið skálaaðstaða frá árinu 1963 þegar þar var byggður fjallskáli sem var veruleg bót fyrir fjallmenn sem áður höfðu gist í tjöldum. Það hús tekur um 20 manns í gistingu. Árið 2013 var nýtt skálahús tekið í notkun á Hungurfitjum og það hús tekur 50 manns og er einn af nútímalegustu fjallaskálum á Íslandi, með rennandi vatni, vatnssalerni og rafmagni.

Á Hungurfitjum er einstök náttúrufegurð og hentar svæðið jafnt fyrir göngufólk, jeppafólk og hestamenn, en þaðan eru góðar reiðleiðir hvort sem er inn Rangárbotna, áfram inn á Sultarfit, inn með Faxa og yfir í Hvanngil eða niður á Fljótshlíðarafrétt. Þá er góð dagleið á hrossum frá Hungurfit niður að Fossi á Rangárvöllum. Upptök Hvítmögu eru á Hungurfitjum og er hvorttveggja í senn afar fallegt að ríða niður með Hvítmögu eða fara þar gangandi.

Ofan við fjallaskálana eru Skyggnishlíðar og liggja þar inn að fjallinu Skyggni. Vinsælt er að ganga þar upp og inn Skyggnishlíðar, en þaðan er einstakt útsýni á góðum degi. Þá er ekki síður fallegt að ganga eða ríða inn á Sultarfit, inn í Gimbragil og Hrútagil eða inn í Jökulskarð.

Náttúra
Ægissíðufoss

Ægissíðufoss í Ytri-Rangá nokkrum kílómetrum neðar en þorpið Hella sem byggst hefur upp á árbakkanum. Fossinn er þekktur veiðistaður í ánni og í hinum er laxastigi. Fossinn er tignarlegur allt árið um kring og rennsli í honum er nokkuð jafnt allt árið, enda Ytri-Rangá bergvatnsá og helst að vöxtur komi í ána í leysingum á vorin.

Þegar farið var að huga að brúarstæði yfir Ytri-Rangá kannaði Jón Þorláksson, þáverandi landsverkfræðingur og síðar forsætisráðherra, með brúarstæði rétt ofan við Ægissíðufoss og leist einna best á þann stað. Af þeirri smíði varð þó ekki og brúarstæðinu á endanum valinn staður þar sem Helluþorp stendur í dag.

Vinsæl gönguleið liggur frá Hellu niður að Ægissíðufossi meðfram Ytri-Rangá og er hún mikið notuð jafnt af heimamönnum og ferðamönnum.

Saga og menning
Þykkvibær

Þykkvibær er elsta sveitaþorp á Íslandi og var raunar eina sveitaþorpið á landinu í um þúsund ár. Áður fyrr var í Þykkvabæ margvíslega þjónusta s.s. matvöruverslun, sláturhús, kjötvinnsla, grunnskóli og leikskóli. En í tímans rás og með fækkun íbúa hefur sú þjónusta færst á Hellu eða verið lögð af. Nú er í Þykkvabæ rekið íþróttahús á vegum sveitarfélagsins og þar er einnig starfrækt öflug kartöfluverksmiðjar, Þykkvabæjar. Í Þykkvabæ er rekin ein mesta kartöflurækt á landinu og vörumerkið Þykkvabæjar er löngu orðið landsþekkt.

Á árum áður var Þykkvibær einangraður þar sem Þverá rann ofan við bæinn og samgöngur oft erfiðar. Árið 1923 urðu merk tímamót í sögu þorpsins þegar heimamenn tóku sig saman og hlóðu Djúpósstíflu sem veitti Þverá niður Hólmsá og eftir það þornaði landið ofan Þykkvabæjar smátt og smátt og nýttist bændum á svæðinu sem landbúnaðarsvæði. Er verkið afar merkilegt enda allt unnið með höndum. Stíflan er 340 metra löng og 15 metra breið og stendur enn.

Sjósókn var talsverð á árum áður frá Þykkvabæ og komu þá gjarnan bændur ofan af landi til að draga björg í bú. Sjósókn var ýmsum erfiðleikum háð og árið 1896 eyðilagðist allur skipafloti Þykkbæinga. Í kjölfarið lagðist öll útgerð þar af til ársins 1916 en þá var eitt skip gert þaðan út. Þeim fjölgaði svo jafnt og þétt, en árið 1923 lá sjósókn niðri þar sem allar vinnandi hendur voru við að hlaða Djúpósstíflu. Seint í mars árið 1955 var áttæringur með 11 skipverjum á leið til sjávar en þegar báturinn komst út úr ósnum hvolfdi honum með öllum skipverjunum sem komust þó allir lífs af. Atvikið þykir ekki síst merkilegt þar sem mynd náðist af atburðinum í þann mund sem bátnum hvolfdi. Eftir þetta slys lagðist sjósókn frá Þykkvabæ af með öllu.

Ferðaþjónusta er að byggjast upp í Þykkvabæ og þar í kring. Í dag er boðið uppá gistingu ásamt veitingum á nokkrum stöðum. Hestaferðir eru reglulega í Þykkvabæjarfjöru.

Saga og menning
Keldur á Rangárvöllum

Keldur eru fornt höfuðbýli þar sem höfðingi Oddaverja, Jón Loftsson, bjó sín síðustu æviár. Á Keldum var jafnframt kaþólskt klaustur í eina tíð. Þar er að finna torfbæ af fornri gerð og er hann jafnframt eini stóri torfbærinn sem hefur varðveist á Suðurlandi. Úr skálanum liggja jarðgöng sem talin eru vera frá 12. eða 13. öld og hafa vafalítið verið notuð sem undankomuleið á ófriðartímum.

Þó svo að kjarni húsanna sé frá 19. Öld þá er elsti hluti bæjarhússins elsti verðveitti hluti torfbæjar á Íslandi. Fjöldi útihúsa hafa einnig varðveist á bænum. Þar er jafnframt kirkja sem byggð var af Guðmundi Brynjólfssyni, hreppstjóra, árið 1875.

Kirkjan er úr timbri og járnvarin. Predikunarstóll, altari og ljósaarmar voru smíðaðir af Hirti Oddssyni, snikkara og bónda í Eystri-Kirkjubæ. Altaristaflan sýnir hina heilögu kvöldmáltíð og er eftir Ámunda Jónsson, snikkara í Syðra-Langholti. Viðgerðir fóru fram á kirkjunni á árunum 1956-1957. Gréta og Jón Björnsson sáu þá um að skreyta og mála kirkjuna líkt og þau gerði við Oddakirkju.

Keldur draga nafn sitt af uppsprettum sem koma víða fram á bænum og hefur bærinn og ábúendur hans komið við sögu í mörgum fornum bókmenntum, m.a. Njáls sögu, Sturlunga sögu og Þorláks sögu.

Gamli bærinn á Keldum er í umsjón Þjóðminjasafnsins og hægt er að skoða hann daglega á sumrin.

Saga og menning
Strönd á Rangárvöllum

Strönd á Rangárvöllum er í dag hvað þekktust fyrir að þar sé 18 holu golfvöllur og heimavöllur Golfklúbbs Hellu, en þar er einnig að finna góðan veitingastað í glæsilegum skála golfklúbbsins.

Það var þó ekki fyrr en 1972 sem Golfklúbburinn Hellu fékk aðstöðu á Strönd, en fyrr hafði félagið verið í um tvo áratugi á Gaddstaðaflötum við Hellu. Síðan þá hefur félagið unnið ötullega að því að bæta svæðið og stækka við það og er það nú einn af bestu golfvöllum landsins.

Strönd á sér þó un lengri sögu og þar var rekinn heimavistarskóli fyrir Rangárvallahrepp frá 1933-1970. Á Strönd var einnig þingstaður Rangvellinga, pósthús, símstöð og lengi var þar samkomuhús og margar af stærstu samkomum sýslunnar haldnar þar í fyrri tíð.

Á Strönd er einnig veitingastaður opinn allt árið fyrir almenning þar sem lögð er áhersla á afurðir úr héraði.

Saga og menning
Oddi og Oddakirkja

Oddi á Rangárvöllum er sögufrægur kirkjustaður, bær og prestsetur. Oddi var á öldum áður eitt mesta höfðingja- og menntasetur á Íslandi og þar ólst upp meðal annarra Snorri Sturluson.

Oddi stendur neðarlega á Rangárvöllum mitt á milli Ytri- og Eystri-Rangár, en neðan við Oddatorfu rennur Þverá. Oddi var í aldir stórbýli og voru þar miklar engjar. Fjölmargar hjáleigur fylgdu Odda og átti kirkjan ítök víða.

Einn af frægari prestum sem setið hafa Odda er sr. Matthías Jochumsson en hann samdi eftirfarandi kvæði um staðinn:

Eg geng á Gammabrekku

er glóa vallartár

og dimma Ægisdrekku

mér duna Rangársjár.

En salur Guðs sig sveigir

svo signir landsins hring,

svo hrifin sál mín segir:

Hér setur Drottinn þing.

Talið er að kirkja hafi staðið í Odda frá upphafi kristni á Íslandi. Núverandi kirkja er timburkirkja frá árinu 1924 og tekur um 100 manns í sæti. Kirkjan er teiknuð af Guðjóni Samúelssyni, húsameistara ríkisins. Kirkjan var endurbætt, máluð og skreytt árið 1953 af Grétu og Jóni Björnssyni og endurvígð það ár.

Meðal merkustu muna í eigu kirkjunnar er silfurkalekur sem talinn er vera frá árinu 1300, altaristafla frá árinu 1895 sem sýnir Krist í grasagarðinum Gestemane og skírnarfontur sem er útskorinn og málaður af Ámunda snikkara Jónssyni.

Á þjóðveldistímabilinu var Oddi ættaróðal Oddaverja, einnar gáfuðustu og mikilhæfustu ættar þess tíma. Nafntogaðastur Oddaverja var Sæmundur fróði Sigfússon. Sæmundur fróði stundaði námi við Svartaskóla í París. Hann mun líklega hafa verið einn fyrstur íslenskra sagnaritara sem setti saman rit um Noregskonunga, en það er nú glatað. Sonarsonur Sæmundar fróða var Jón Loftsson sem var einn af valdamestu höfðingjum á Íslandi og jafnframt einn mikilsvirtasti þeirra allra, friðsamastur og ástsælastur. Jón tók Snorra Sturluson í fóstur og menntaði hann.

Sex prestar í Odda hafa orðið biskupar á Íslandi; sr. Ólafur Rögnvaldsson, sr. Björn Þorleifsson, sr. Ólafur Gíslason, sr. Árni Þórarinsson, sr. Steingrímur Jónsson og sr. Helgi G. Thordarsen.

Oddafélagið var stofnað 1. desember árið 1990 og er eitt af meginmarkmiðum félagsins að vinna að endurreisn fræðaseturs í Odda á Rangárvöllum. Félagar eru nú um 200 talsins og er verndari félagsins frú Vigdís Finnbogadóttir, fyrrverandi forseti Íslands. Félagið heldur árlega Oddastefnu þar sem fjölmörg erindi um Oddastað eru flutt ár hvert.

Núverandi sóknarprestur í Odda er sr. Elína Hrund Kristjánsdóttir.

Náttúra
Veiðivötn

Vatnaklasi á Landmannaafrétti, norðan Tungnaár. Veiðivötn liggja í lægð með norðaustur-suðvesturstefnu milli Snjóöldufjallgarðs að suðaustan og Vatnaöldugígaraðarinnar að norðvestan. Vatnasvæðið er um 5 km breitt og 20 km langt frá norðaustri til suðvesturs. Svæðið er mjög eldbrunnið, þakið gjósku, gígum eða hrauni. Mikið eldgos um 1480 myndaði gígaröð um Veiðivötn og suður að Landmannalaugum. Mörg vatnanna eru gígvötn í gígum sem ná niður í jarðvatnsborðið. Fullyrða má að í þessu gosi hafi Veiðivötn fengið sína núverandi mynd og e.t.v. að um leið hafi hinn forni Stórisjór horfið. Stærstu gígarnir eru myndaðir úr gjósku, þ.e. við gos þar sem vatn hefur haft áhrif á kvikuna. Smærri gígarnir eru úr hraunkleprum og sumir þeirra eru fallegar eldborgir. Þeir eru oft í botni stóru gjóskugíganna og smáhraunbleðill umhverfis.

Segja má að Veiðivötn liggi í tveimur röðum. Helstu vötnin í austari röðinni eru Snjóölduvatn, Ónýtavatn, Grænavatn (13 m djúpt) og Litlisjór. Í vestari röðinni liggja vötnin í gígaröðinni frá 1480. Þau eru fleiri og yfirleitt smærri. Helst þeirra eru Nýjavatn, Breiðavatn, Eskivatn sem er dýpsta vatnið (36 m), Langavatn, Skálavatn, Tjaldvatn og Litla- og Stóra-Fossvatn (18 og 15 m djúp). Fossvatnakvísl fellur úr Litla-Fossvatni. Hún fellur í Vatnakvísl sem er stór lindá er rennur suðvestur með Vatnaöldum til Tungnaár. Mörg vötnin hafa neðanjarðarafrennsli enda er berggrunnurinn mjög sprunginn og lekur. Nyrst og austast eru svo Hraunvötn sem einnig eru gígvötn. Alls eru vötn og pollar á þessu svæði um 50 talsins.

Gróðurvinjar eru við sum vötnin, til dæmis við Litla- og Stóra-Fossvatn, en stærstu gróðurlendin eru þó Kvíslar milli Grænavatns og Ónýtavatns og Breiðaver við Breiðavatn. Gróðurlendi við Veiðivötn er sérlega viðkvæmt og verður að gæta ýtrustu varkárni í allri umgengni þar.

Eins og nafnið bendir til er mikil veiði í Veiðivötnum. Svo var einnig frá fornu fari og nefndust vötnin fyrrum Fiskivötn. Áður veiddist eingöngu urriði en eftir að bleikju var sleppt í vötn annars staðar á vatnasviði Tungnaár hefur hennar orðið vart þar. Veiðivötn teljast til Landmannaafréttar. Nú á dögum er veiðiréttur í höndum Veiðifélagsins á afréttinum og eru almenningi seld veiðileyfi (stöng) yfir sumartímann en handhafar veiðiréttarins stunda þar netaveiðar á haustin. Árið 1880 var gerð tilraun til búskapar við Veiðivötn er Arnbjörn Guðbrandsson af Landi flutti þangað með konu sinni og gerði sér þar bústað en búskapurinn varð skammvinnur (sjá Tjaldvatn).

Fyrrum fóru fáir til Veiðivatna aðrir en "Vatnakarlar" en nú eru þau fjölsótt af ferðamönnum á sumrin. Veiðifélagið á allmörg hús við Tjaldvatn og nágrenni. Gamall veiðimannakofi er þar. Hann er nú friðlýstur.

Fyrstir til að rannsaka Veiðivatnasvæðið og skrifa um það voru Sveinn Pálsson 1793 og Þorvaldur Thoroddsen 1889. Nýlegar rannsóknir sýna meðal annars að þar gaus síðast um 1480. Mikið gjóskulag myndaðist í gosinu og lagði mökkinn aðallega til norðurs og norðausturs. Eru sandauðnir Tungnaáröræfa aðallega klæddar gjósku úr Veiðivatnagosinu, en einnig
Vatnaöldugosinu.

Hringsjá er á Miðmorgunsöldu norðaustur frá Tjaldvatni.

Heimild: Íslandshandbókin útgáfa 1995.

Náttúra
Ægissíðuhellar

Á Ægissíðu er finna manngerða hella sem af mörgum eru taldir vera frá því fyrir landnám og að í þeim hafi búið írskir Papar. Einn af þeim sem trúði þessari kenningu var Einar Benediktsson og fékk hann Kjarval til að teikna upp rissur af veggjakroti á veggjunum og auk þess fékk hann sr. Matthías Jochumson, sóknarprest í Odda til að messa í Kirkjuhelli.

Alls er vitað um 12 hella í landi Ægissíðu og eru nokkrir þeirra aðgengilegir í dag, en flestir þeirra ýmist lokaðir eða þá hættulegt að komast inn í þá. Allir hellarnir eru í einkaeigu og er aðgengi ekki heimilt nema með leyfi ábúenda.

Hellarnir hafa um árabil verið vinsæll áningastaður ferðamanna og þeirra vinsælastur er svonefndur Fjóshellir. Fjóshellir samanstendur af hárri og víðri hvelfingu og innst í honum er hellirinn hærri og þannig lagaður að hann minnir á altari eða kapellu. Þar er krossmark á miðjum vegg sem um margt bendir til þess að þar hafi kristnir menn hafst við.

Ekki hefur enn tekist að aldursgreina hellana og fræðimenn greinir á um hvort raunhæft megi telja að hellarnir hafi verið frá því fyrir landnám.

Um árabil voru hellarnir notaðir ýmist fyrir búfénað eða til að geyma hey í þeim og var Fjóshellir um árabil nýttur sem hlaða fyrir fjósið á Ægissíðu og upp úr hellinum gengu járnbrautateinar upp í fjós og var heyið dregið þangað upp á vagni á teinunum.

Náttúra
Landmannahellir

Landmannahellir er áfangastaður á Landmannaafrétti. Þar hefur verið áfangastaður ferðamanna um svæðið til langs tíma og dregur staðurinn nafn sitt af helli sem þar er og var nýttur um aldir fyrir bæði menn og hross.

Í dag er þar vinsælt skálasvæði þar sem gönguhópar og hestahópar gista gjarnan á sumrin í ferðum sínum en á staðnum er einnig tjaldstæði. Rekstur svæðisins er í höndum Hellismanna ehf. og á félagið mörg hús á svæðinu, en Veiðifélag Landmannaafréttar á einnig fjallaskála þar sem og einkaaðilar.

Þekkt gönguleið, Hellismannaleið, liggur um svæðið og hefur nú verið stikuð frá Rjúpnavöllum um Áfangagil í Landmannahelli og þaðan í Landmannalaugar. Til að komast í Landmannahelli þarf að fara um Dómadalsleið (F225) og eru um 80 km frá Landvegamótum í Landmannahelli.

Náttúra
Hvanngil á Rangárvallaafrétti

Hvanngil er rótgróið skálasvæði á Rangárvallaafrétti þar sem fjallmenn hafa gist um áratugi. Skálasvæðið er kennt við gil sem liggur upp af svæðinu inn í Hvanngilsbotn og er markað að austanverðu af Hvanngilshnausum en að vestanverðu af Ófæru og Ófæruhöfða. Þar má finna gamalt ból sem er hlaðið og þar héldu fjallmenn til áður í eftirleitum. Nýjasti skálinn í Hvanngili er frá því í byrjun tíunda áratugar síðustu aldar og hann tekur 60 manns. Gamli skálinn sem í er einnig hesthús tekur 20 manns á dýnum og er það hús byggt árið 1964 og þóttu mikil þægindi í þá daga. Þá má finna tóftir af enn eldra sæluhúsi sem þó var helst nýtt þegar veður voru slæm, en annars gist í tjaldi. Þá er á svæðinu einnig tjaldstæði, salerni og sturtur.

Frá Hvanngili er hægt að ganga stuttar leiðir á Hvanngilskrók og Hvanngilshnausa, en einnig er fallegt að ganga inn Hvanngilið. Frá Hvanngili liggja svo lengri gönguleiðir inn Mælifellssand í Strút, framhjá Slyaöldu á Mælifellssandi þar sem fjórir Skaftfellingar urðu úti árið 1868 eða þá í gegnum Kaldaklof og þaðan fyrir Gimbragil, Hrútagil og yfir Strútsöldur í Strútskofa, niður Emstrur á Laugaveginum niður í Þórsmörk, niður Rangárvallaafrétt niður á Krók og Hungurfit og eins er hægt að ganga Laugaveginn áfram upp í Hrafntinnusker og þaðan yfir í Landmannalaugar.

Náttúra
Þjófafoss

Þjófafoss er í Þjórsá, austan við Merkurhraun. Fossinn dregur nafn sitt af því að þar hafi þjófum áður verið drekkt. Fossinn er einn af aðalfossum Þjórsár, en áin skilur að Rangárvallasýslu og Árnessýslu og er lengsta á landsins.

Þjófafoss er sunnan við Búrfell, skammt frá Búrfellsvirkjun og nokkru neðan við Tröllkonuhlaup í Þjórsá. Rennsli Þjófafoss er fremur lítið yfir vetrartímann en nokkru meira yfir sumartímann og stafar það af virkjunum í ánni, en vatninu er að mestu veitt framhjá fossinum. Áin er stífluð við Sultartanga með Sultartangalóni og vatninu fyrst veitt í gegnum Sultartangavirkjun og síðan inn í Bjarnarlón og í gegnum Búrfellsvirkjun. Það er því fyrst og fremst þegar Sultartangalón er orðið fullt síðsumars sem umframvatn er látið renna um Þjófafoss.

Með tilkomu Búrfellsvirkjunar 2 mun vatnsrennsli um Þjófafoss minnka enn frekar, hvort sem er sumar eða vetur.

Suðurland

Þéttbýliskjarnar

Á Suðurlandi eru allmargir þéttbýlisstaðir, hver með sínu sniði og sjarma og allir bjóða upp á einhverskonar afþreyingu. Selfoss er þeirra stærstur og þar má finna ýmsar verslanir, þjónustu og marga veitinga- og skyndibitastaði. Flestir bæir eru í alfaraleið og því bæði hentugt og skemmtilegt að eiga þar viðdvöl.

Skoða meira

Map Höfn Kirkjubæjarklaustur Vík Vestmannaeyjar Hvolsvöllur Flúðir Laugarvatn Reykholt Laugarás Borg Brautarholt Hveragerði Árnes Selfoss Hella Stokkseyri Eyrarbakki Þykkvibær Þórlákshöfn