LTG European Awards 2018: Outdoor activity destination of the year: South Iceland
Vestfirðir Vesturland Norðurland Austurland Suðurland Reykjanes Höfuðborgarsvæðið
Leita
Finnur þú það ekki? Prófaðu leitina :)

HVOLSVÖLLUR / Rangárþingi eystra

Í Rangárþingi eystra búa um 1750 manns og nær sveitarfélagið frá Eystri-Rangá í vestri til Jökulsár á Sólheimasandi í austri. Sveitarfélagið er mikið landbúnaðarhérað en jafnframt er ferðaþjónusta vaxandi atvinnugrein og þar er að finna einstakar náttúruperlur, fallegar gönguleiðir og þekkta sögustaði. Áfangastaði eins og Seljalandsfoss, Skógafoss, Þórsmörk og Eyjafjallajökul má finna í sveitarfélaginu.

Hvolsvöllur er þéttbýlis- og þjónustukjarni sveitarfélagsins og þar búa um 900 manns. Helstu atvinnuvegir eru þjónusta fyrir landbúnað, almenn þjónusta fyrir íbúa, ferðaþjónusta og einnig má nefna að á Hvolsvelli rekur Sláturfélag Suðurlands stærstu kjötvinnslu landsins. Hvolsvöllur hefur það sérkenni að vera eina þéttbýlið á Íslandi sem ekki hefur verið byggt upp við sjó eða árfarveg heldur er þéttbýlið algjörlega byggt upp sem miðstöð fyrir þjónustu. Hvolsvöllur er aðeins 100 km. frá Reykjavík og því tilvalin staðsetning til að ferðast út frá um Suðurlandið og Suð-Austurland. Eftir góðar dagsferðir er hægt að finna góða gisti- og afþreyingamöguleika á Hvolsvelli og í öllu sveitarfélaginu. Aðeins 20 km. frá Hvolsvelli er svo Landeyjahöfn þaðan sem Herjólfur siglir til Vestmannaeyja stóran hluta úr árinu.

Á Hvolsvelli finnur þú til dæmis Sögusetrið sem að mestum hluta er tileinkað Brennu-Njálssögu og er það við hæfi þar sem sögusvið þessarar þekktu Íslendingasögu er að mestu leyti í Rangárþingi eystra. Í Sögusetrinu getur þú skoðað sýningu um Njálu, Gallerý Orm, Kaupfélagssafn og nýjasta hluta setursins sem er Refilstofan. Í Refilstofunni er verið að sauma Brennu-Njálssögu í 90 m. langan refil og geta allir sem viljað tekið þátt í verkefninu.

Á Hvolsvelli er hægt að finna gróið svæði í miðbænum þar sem hægt er að hvíla lúin bein, leyfa börnunum að skoða leiktækin og jafnvel fara í nestisferð. Þar má líka finna sýningu á sumrin þar sem áhugaljósmyndarar í sveitarfélaginu sýna verk sín.

Á Hvolsvelli er öll almenn þjónusta eins og banki, pósthús, upplýsingamiðstöð ferðamanna, hótel, gesthús, tjaldsvæði, veitingastaðir, kjörbúð, apótek, heilsugæslustöð, fullbúin íþróttamiðstöð, sundlaug, bílaverkstæði og bensínstöðvar.

HVOLSVÖLLUR / Rangárþingi eystra
GPS punktar N63° 45' 2.919" W20° 13' 25.831"
Póstnúmer

860,861

HVOLSVÖLLUR / Rangárþingi eystra - ferðaupplýsingar

Úr gagnagrunni Ferðamálastofu Íslands

Aðrir

Outdoor Activity
Ferðasali dagsferða
  • Skálakot
  • 861 Hvolsvöllur
  • 782-1460
Valhalla Restaurant
Sýningar
  • Hlíðarvegur 14
  • 860 Hvolsvöllur
  • 6989007, 618-6143
Skálakot ferðaþjónusta
Gistiheimili
  • Skálakot
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8953, 866-4891
Óbyggðaferðir ehf.
Vélsleða- og snjóbílaferðir
  • Lambalækur
  • 861 Hvolsvöllur
  • 661-2503, 661-2504
Southcoast Adventure
Ferðaskrifstofur
  • Ormsvöllur 23
  • 860 Hvolsvöllur
  • 867-3535
Ferðaþjónustan Stóru-Mörk 3
Svefnpokagisting
  • Stóra-Mörk III
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8903, 866-7587
Hestaleigan Ytri-Skógum
Dagsferðir
  • Ytri-Skógar 3
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8832, 851-1995, 844-7132
Eldstó ehf
Gistiheimili
  • Austurvegur 2
  • 860 Hvolsvöllur
  • 7815900, 691-3033
Guðrún Inga Sveinsdóttir
Ferðasali dagsferða
  • Skógar Fosstún
  • 861 Hvolsvöllur
  • 846-0781
Seljaland TAXI
Ferðasali dagsferða
  • Eystra Seljaland
  • 861 Hvolsvöllur
  • 894-1595
Keldur á Rangárvöllum
Söfn
  • Rangárvellir
  • 860 Hvolsvöllur
  • 530-2200

Aðrir

Hótel Skógar
Hótel
  • Ytri Skógar
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-4880, 487-8843
Miðtún
Íbúðir
  • Miðtún 2
  • 861 Hvolsvöllur
Kátakot
Sumarhús
  • Miðkot
  • 861 Hvolsvöllur
  • 863-7130
Guesthouse Arnarhvoll
Íbúðir
  • Hvolsvegur 30
  • 860 Hvolsvöllur
  • 666-2211
Hótel Drangshlíð
Bændagisting
  • Drangshlíð 1, Austur-Eyjafjöllum, Rang.
  • 861 Hvolsvöllur
  • 4878868, 568-8869
Ferðaþjónustan Stóru-Mörk 3
Svefnpokagisting
  • Stóra-Mörk III
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8903, 866-7587
Tjaldsvæðið Hamragörðum
Tjaldsvæði
  • Gljúfrabúi base, road 249
  • 861 Hvolsvöllur
  • 866-7532, 867-3535
Fossbúð
Veitingahús
  • Ytri Skógar
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8843
Gistiheimili Bjargar
Gistiheimili
  • Njálsgerði 15
  • 860 Hvolsvöllur
North Star Cottage
Sumarhús
  • Lambafell
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8980187
Kross farmhouse
Bændagisting
  • Kross 1a
  • 861 Hvolsvöllur
  • 859-3515, 487-8515
Skálakot ferðaþjónusta
Gistiheimili
  • Skálakot
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8953, 866-4891
Syðri-Rot
Gistiheimili
  • Syðri-Rot, Sandhólmsvegur
  • 861 Hvolsvöllur
Óbyggðaferðir ehf.
Vélsleða- og snjóbílaferðir
  • Lambalækur
  • 861 Hvolsvöllur
  • 661-2503, 661-2504
Welcome Holiday Homes
Sumarhús
  • Lambafell
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-1212
Lágafell
Gistiheimili
  • Lágafell
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8918091, 897-8091
Horizons
Gistiheimili
  • Eystra-Seljalandi
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8940044
Vestri-Garðsauki
Gistiheimili
  • Vestri Garðsauki
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8078, 867-3440
Núpur 3
Bændagisting
  • Núpur 3
  • 861 Hvolsvöllur
  • 867-6023
Hótel Fljótshlíð
Gistiheimili
  • Smáratún
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-1416
Hótel Hvolsvöllur
Hótel
  • Hlíðarvegur 7
  • 860 Hvolsvöllur
  • 4878050
Welcome Hótel Lambafell
Gistiheimili
  • Lambafell
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-1212
BORG apartments
Íbúðir
  • Nýbýlavegur 44
  • 860 Hvolsvöllur
  • 6645091
Öldubakki
Heimagisting
  • Öldubakki 31
  • 860 Hvolsvöllur
  • 544-8990
Welcome Edinborg
Gistiheimili
  • Lambafell
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-1212
Kaffi Langbrók
Tjaldsvæði
  • Kirkjulækur
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8634662
Dægra Cottages
Sumarhús
  • Dægra I
  • 861 Hvolsvöllur
  • 777-2772
Hvolstún 15
Heimagisting
  • Hvolstún 15
  • 860 Hvolsvöllur
  • 866-6101
Ásgarður Sumarhús
Sumarhús
  • Ásgarður
  • 860 Hvolsvöllur
  • 487-1440
Tjaldsvæðið við Skógafoss
Tjaldsvæði
  • Skógum
  • 861 Hvolsvöllur
  • 863-8064, 487-8892
Skíðbakki Guesthouse
Gistiheimili
  • Skíðbakki 3
  • 861 Hvolsvöllur
  • 847-3880
Bergþórshvoll
Gistiheimili
  • Bergþórshvoll 2
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-7715, 863-5901
Guesthouse Mið-Mörk
Gistiheimili
  • Mið-Mörk
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-5050
Fagrahlíð Guesthouse
Bændagisting
  • Fljótshlíð
  • 861 Hvolsvöllur
  • 863-6669
Vallnatún gisting
Gistiheimili
  • Vallatún lóð
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8401119
Kornhóll
Sumarhús
  • Sámsstaðir 1 - lóð nr. 4
  • 861 Hvolsvöllur
  • 892-7478
Spói Gisting
Gistiheimili
  • Hlíðarvegur 15
  • 860 Hvolsvöllur
  • 861-8687
Eldstó ehf
Gistiheimili
  • Austurvegur 2
  • 860 Hvolsvöllur
  • 7815900, 691-3033
Tjaldsvæðið Hvolsvelli
Tjaldsvæði
  • Austurvegur 4
  • 860 Hvolsvöllur
  • 866-8945, 898-2454
Ysta-Skála
Gistiheimili
  • Ysti-Skáli
  • 861 Hvolsvöllur
  • 891-8963
Ásólfsskáli
Bændagisting
  • V-Eyjafjöllum
  • 861 Hvolsvöllur
  • 861-7489
Syðri Kvíhólmi
Sumarhús
  • sandhólmavegur 247
  • 861 Hvolsvöllur
  • 868-278
Skúrinn
Íbúðir
  • Varmahlíð
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8962, 896-5727
Hótel Selja
Hótel
  • Dímonarvegur (vegur/road 250)
  • 861 Hvolsvöllur
  • 845-3324
Tjaldsvæðið Básar
Tjaldsvæði
  • Básar á Goðalandi
  • 861 Hvolsvöllur
  • 893-2910
Veiðihúsið Eystri Rangá
Gistiheimili
  • Eystri Rangá
  • 861 Hvolsvöllur
  • 531-6100, 774-7589
Rauðuskriður gisting í sveitasælunni
Gistiheimili
  • Rauðuskriður
  • 861 Hvolsvöllur
  • 659-0662
Bryggjur
Sumarhús
  • Skíðbakki 1
  • 861 Hvolsvöllur
  • 849-9929
Barkarstaðakot
Sumarhús
  • Barkarstaðakot
  • 861 Hvolsvöllur

Aðrir

Eldstó ehf
Gistiheimili
  • Austurvegur 2
  • 860 Hvolsvöllur
  • 7815900, 691-3033
N1 - Þjónustustöð Hvolsvöllur
Hleðslustöð
  • Austurvegur 3
  • 860 Hvolsvöllur
  • 487-8197
Hótel Skógar
Hótel
  • Ytri Skógar
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-4880, 487-8843
Kaffi Langbrók
Tjaldsvæði
  • Kirkjulækur
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8634662
Hótel Drangshlíð
Bændagisting
  • Drangshlíð 1, Austur-Eyjafjöllum, Rang.
  • 861 Hvolsvöllur
  • 4878868, 568-8869
Hótel Fljótshlíð
Gistiheimili
  • Smáratún
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-1416
Hótel Hvolsvöllur
Hótel
  • Hlíðarvegur 7
  • 860 Hvolsvöllur
  • 4878050
Gallerý Pizza
Kaffihús
  • Hvolsvegur 29
  • 860 Hvolsvöllur
  • 487-8440
Lágafell
Gistiheimili
  • Lágafell
  • 861 Hvolsvöllur
  • 8918091, 897-8091
Fossbúð
Veitingahús
  • Ytri Skógar
  • 861 Hvolsvöllur
  • 487-8843
Náttúra
Fimmvörðuháls

Fimmvörðuháls nefnist svæðið milli Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls. Leiðin yfir hálsinn frá Skógum yfir í Þórsmörk er ein allra vinsælasta gönguleið landsins, en hún er um 22km löng og hækkun um 1000m. Á hálsinum er skáli ferðafélagsins Útivistar sem er glæsilegur og vandaður. Rétt sunnan við hálsinn er Baldvinsskáli, en hann er í mun verra ásigkomulagi en mikið notaður af göngufólki sem áningarstaður. Leiðin er sérstaklega fögur ef gengið er frá suðri til norðurs enda óvanalega mikið af vatnsföllum í Skógá og útsýn falleg niður í Þórsmörk þegar komið er yfir hálsinn. Jöklarnir ná saman á hálsinum svo gengið er að nokkru leyti í snjó. Ásamt kjarrlendi Þórsmerkur og grösugum heiðunum sunnan til gerir það að verkum að leiðin er mjög fjölbreytt, en getur þó einnig verið varasöm því skjótt skipast veður í lofti í nálægð við jökla.

Eldgosið á Fimmvörðuhálsi hófst aðfaranótt 21. mars 2010. Þá bárust fregnir af upphafi eldgoss með tilheyrandi öskufalli í eða við Eyjafjallajökul og komu upplýsingarnar frá Lögreglunni á Hvolsvelli. Gosið var norðarlega í Fimmvörðuhálsi, rétt austan við Eyjafjallajökul. Gos þetta flokkast sem hraungos. Hraunrennslið úr gossprungunni myndaði hæsta hraunfoss í heimi sem rennur niður í gil í grennd við gossprunguna. Hraunfossinn var um 200 metra hár.

Náttúra
Gljúfrabúi

Gljúfrabúi, sem er um 40 metra hár, er í landi eyðijarðarinnar Hamragarða sem Skógræktarfélag Rangæinga fékk að gjöf árið 1962 og er nú í eigu Rangárþings eystra. Ákveðin dulúð er yfir fossinum þar sem hann fellur ofan í djúpa gjá en framan við fossinn er mikill hamraveggur úr móbergi sem lokar fossinn af svo aðeins sést rétt efst í hann. Kletturinn sem lokar fossinn af kallast Franskanef. Áður fyrr töldu menn að hann og hamrarnir í kring væru bústaðir huldufólks. Hægt er að klifra upp á Franskanef og sjá fossinn ofan frá. Á glæfralegustu stöðunum er keðja sem hægt er að styðja sig við, það þarf þó að sýna varfærni ef upp er farið og er það alls ekki fyrir alla. Einnig er hægt að fara úr skónum og vaða ána inn gilið og er það mögnuð upplifun. Hafa skal varann á þegar farið er inn gilið því hætta er á grjóthruni. Fyrir neðan Franskanef er gömul baðþró og inn af þrónni er lítill hellir sem heitir Ömpuhellir eftir einsetukonu sem þar á að hafa búið. Fyrir ofan Ömpuhelli eru tvær hvilftir inn í bergið sem nefnast Efra og Neðra ból. Í Neðra bóli var fyrr á tímum þurrkaður þvottur en í Efra bóli voru þurrkuð reipi og má enn sjá snaga í berginu í báðum þessum bólum. Gljúfrabúi er friðlýstur sem náttúruvætti.

Töluvert sunnan við Gljúfrabúa er lítið gil í hamraveggnum þar sem hægt er að fara upp á heiðina fyrir ofan og virða fyrir sér útsýnið yfir héraðið. Talað var um að fara upp Stíginn og lækurinn í gilinu nefndur Stígslækur. Stígurinn er enn nokkuð skýr, hálfgerðar tröppur eru upp þar sem er brattast. Rétt fyrir ofan brúnina eru leifar gamalla fjárhúsa frá Hamragörðum.

Gljúfrabúi, gamli foss!

gilið mitt í klettaþröngum!

góða skarð með grasahnoss!

gljúfrabúi, hvítur foss!

verið hefur vel með oss,

verða mun það enn þá löngum;

gljúfrabúi, gamli foss!

gilið mitt í klettaþröngum!

Úr "Dalvísu" eftir Jónas Hallgrímsson

Náttúra
Efra-Hvolshellar

Í landi Efra-Hvols eru þrír manngerðir hellar sem kallast einu nafni Efra-Hvolshellar. Hellarnir eru grafnir í fremur gróft þursaberg sem líklega er jökulberg að uppruna. Neðan til er bergið fínna, gert úr lagskiptum, víxllaga og skálaga sandsteini. Tveir hellanna eru samtengdir með göngum og nefnast þeir Efsti hellir og Miðhellir. Sá þriðji stendur stakur 20-30 metrum sunnar og nefnist Stóri hellir. Hann er um 42 metrar á lengd, og er talinn næstlengsti manngerði hellir á Íslandi. Ekki hafa fundist ummerki mannvistar í hellunum en það hefur ekki enn verið rannsakað með fornleifafræðilegum aðferðum. Síðast voru hellarnir notaðir sem fjárhús og hlaða en hafa staðið auðir og ónotaðir síðan 1943.

Loftop Stóra hellis hefur að hluta til hrunið og mold fyllt göngin. Búið er að moka út úr hellunum að hluta í samráði við Minjastofnun Íslands. Ekki er talin hætta af frekara hruni en þó skyldi fólk sýna aðgát. Hellarnir hafa verið friðlýstir síðan árið 1929 sem menningarminjar.

Upplýsingar um fleiri staði í nágrenninu: www.katlageopark.is

Náttúra
Eyjafjöll

Fjallabálkur úr móbergi og blágrýti er gengur vestur undan Mýrdalsjökli og hvílir Eyjafjallajökull á honum. Suður og vestur af jöklinum eru breiðar heiðar fram að hamrabrúnum en að norðan má kallast aðlíðandi hlíð að Markarfljóti. Smáhraun eru vestur af jöklinum og uppi á heiðunum og falla í háum, fríðum fossum fram af brúnum. Sum eru þó endaslepp á brúnunum eins og þau hafi runnið fram á skriðjökul í lok ísaldar. Vestanverð Eyjafjöll heyra til hinni eldri grágrýtismyndun landsins. Fyrrum féll sjór að fjöllunum og mynduðust þá hellar þeir sem svo víða er þar að finna, einkum að sunnanverðu.

Saga og menning
Rútshellir

Rútshellir er af mörgum talin elstu manngerðu hýbýli á landinu. Allir sem eiga leið um Fjöllin ættu að gefa sér tíma og skoða þessar merku minjar.

Sagnir eru um að hér hafi búið risi er nefndist rútur. Sennilega hefur hann verið kallaður Hrútur en nafnið nútímavæðst í núverandi heiti. Sagnir um búsetu í hellinum ná allt aftur til Rúts á Hrútafelli. Þrælar hans voru líkast harla ánægðir með húsbónda og ráðgerðu aðför að Rúti til að vega hann með spjótum. Rútur bjó sjálfur í afhelli út úr aðalhellinum. Boruðu þeir gat upp í bæli Rúts og ætluðu að vega að honum hann þar. Er þeir réðust til atlögu, varð Rútur fyrri til og þrælarnir lögðu á flótta. Rútur elti þá alla uppi og hjó þá niður, einn af öðrum þar sem hann fann þá.

Fyrir framan hellirinn er fjárhús frá fyrri hluta síðustu aldar en áður en það var byggt var hellirinn lokaður við hellismunnann með grjóthleðslu og timburþili. Gengið er inn eftir fjárhúsunum og þá er komið inn í aðalhellinn. Hann er rúmlega 15 metra langur og um það bil 2,5 metra hár að jafnaði. Mest breidd á aðalhellinum er um 5 metrar. Inni í aðalhellinum eru ýmis merki um
verk manna; þar má finna í gólfi holur sem benda til að þar hefi verið tréstoðir og á hellisveggjum eru berghöld og bitaför víða.

Eins og áður segir þá liggur stúka þvert á aðalhellinn. Tvö op eru úr aðalhellinum yfir í stúkuna. Annað er notað til að ganga úr aðalhellinum yfir í stúkuna en hitt er í lofti aðalhellisins og nær upp á svefnsillu Rúts þar sem þrælar hans lögðu til hans með spjótum. Stúkan er ekki síður merkileg en aðalhellirinn. Mest lofthæð í stúkunni er 3,5 metrar, mest breidd er á fjórða metra og lengdin er um 5 metrar. Innst í henni er svo sylla í um 1,5 metra hæð frá gólfi. Sylla þessi er sögð hafa verið svefnstaður Rúts. Hún er mjög rúmgóð, á annan metra á breidd og um þrír metrar á lengd. Eins og áður segir er af syllunni gat niður í aðalhellinn. Þar er að finna sérlega merkar minjar um eldsmíði til forna. Í gólfi stúkunnar er nóstokkur sem var notaður til að snöggkæla járn sem verið var að hamra. Þar er líka aflþró þar sem eldsmiðurinn sat með fætur sína ofan í og svo er þar steðjastæði þar
sem steðjinn lá í. Við enda stúkunnar er svo breitt op út úr henni en ekki mjög hátt. Þar er í hleðsla.

Texti að hluta fengin frá: www.eyjafjoll.is

Hellirinn er friðlýstur.

Náttúra
Gluggafoss

Merkjárfossar eru í Fljótshlíð um 21 km frá Hvolsvelli. Í ánni Merkjá eru nokkrir fossar og þeirra þekktastur er Gluggafoss en hann er um 40 m hár. Efri hluti klettanna sem hann fellur um er móberg en neðri stallurinn er úr blágrýti. Nafn sitt dregur fossinn af því að vatnið hefur sorfið mjúkt móbergið og myndað göng, vatnið spýtist svo út um gangnaopin, "gluggana" í fossinum neðanverðum. Efst í fossinum fellur hluti vatnsins undir steinboga.

Þar sem bergið er mjúkt breytist fossinn nokkuð á einum mannsaldri. Um 1947 sást til að mynda lítið af efri hluta fossins því þar féll hann í göngum og var því að mestu hulinn bergi. Bergið var með þremur opum eða gluggum hverju upp af öðru og sást í hvítan vatnsflauminn í gegn um þessa glugga. Um neðsta gluggann bunaði svo vatnið út í fallegum boga en í vatnavöxtum fossaði vatnið út úr öllum þremur gluggunum. Miklar breytingar urðu á Gluggafossi í kjölfar Heklugossins 1947. Var það talið vera vegna þess að um 20 cm lag af vikri féll hér í gosinu, vikurinn barst í ána og hefur að líkindum sorfið klettana hraðar niður en ella. Hurfu göngin að mestu en eru nú óðum að ná fyrri reisn.

Gluggafoss er friðlýstur sem náttúruvætti. Á flötinni fyrir neðan fossinn héldu Rangæingar upp á 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar árið 1974. Nálægt eru uppeldisstaðir tveggja af merkustu skáldum landsins, þeirra Bjarna Thorarensen og Þorsteins Erlingssonar.

Upplýsingar um fleiri staðir í nágrenninu: www.katlageopark.is

Náttúra
Eyjafjallajökull

Eyjafjallajökull er í röð hærri jökla landsins (1651 m y.s.). Eyjafjallajökull er eldkeila, gerð úr hraun- og gosmalarlögum á víxl og liggur norður af Eyjafjöllum. Fjalllendið eða eldkeilan, sem Eyjafjallajökull hvílir á, hefur verið að hlaðast upp frá miðri ísöld og fram á nútíma. Í toppi keilunnar er sigketill, 3-4 km í þvermál. Raðast hæstu tindar fjallsins á barma ketilsins sem opinn er til norðurs og þar flæðir Gígjökull fram úr katlinum allt niður á láglendi í dal Markarfljóts. Hæsti tindurinn er nefndur Hámundur. Goðasteinn heitir klettur á skálarbarminum sunnanverðum. Eyjafjallajökull er um 100 km² og því sjötti stærsti jökull hér á landi. Tveir skriðjöklar falla úr Eyjafjallajökli að norðanverðu, niður á jafnsléttu. Er hinn fremri (vestari) Gígjökull eða Falljökull en hinn innri nefnist Steinsholtsjökull. Lón eru við jökulsporðana og heitir Jökullón við Gígjökul en Steinsholtslón við Steinsholtsjökul. Eyjafjallajökull gaus 1821-1823. Þá braust flóð fram undan skriðjökli úr norðanverðum jöklinum. Það stóð aðeins yfir í þrjár klukkustundir en var ægilegt meðan á því stóð. Flæddi það yfir allt láglendi hlíða á milli þannig að hvergi örlaði á steini milli Eyjafjalla og Fljótshlíðar. Um miðjan janúar 1967 hrundi samfelld bergspilda úr austurhlið Innstahauss í Steinsholti niður á Steinsholtsjökul. Bergspildan var um 15 milljónir m³ og mesta hæð brotstálsi.

Megineldstöðin Eyjafjallajökull hefur verið tiltölulega virk á nútíma eða síðustu 8000 ár. Síðast gaus í eldstöðinni árið 2010 en þá mynduðust u.þ.b. 0,27 km3 af gjósku og 0,023 km3 af hrauni. Eyjafjallajökull er 1651 m hár og er hann á Austurgosbeltinu og telst megineldstöðin vera sjálfstætt eldstöðvakerfi. Efst í fjallinu er 2,5 km breið, ísfyllt askja. Efri hluti megineldstöðvarinnar er að mestu hulin jökli sem er allt að 200 m þykkur.

Gosmökkurinn í gosinu 2010 var úr svo fíngerðri ösku, að hann gat haft slæm áhrif á þotuhreyfla og var flugleiðum og flugvöllum um stóran hluta Evrópu lokað í um vikutíma uppúr miðjum apríl. Þó var flogið frá Keflavík til Ameríku á þessum tíma. Þetta voru mestu takmarkanir á flugi í heiminum frá seinna stríði.

Náttúra
Katla Jarðvangur

Katla Jarðvangur

Í Kötlu jarðvangi eru margar merkilegar jarðminjar, sumar á heimsvísu. Yfir 150 eldgos hafa verið skráð þar frá landnámi. Eldvirknin hefur mótað landið og haft áhrif á búsetu manna eins og öskugosin í Eyjafjallajökli 2010 og Grímsvötnum 2011 sanna. Einstaklega kvik og síbreytileg náttúra hefur mótað sögu og mannlíf jarðvangsins í aldanna rás.

Katla jarðvangur nær yfir land þriggja sveitarfélaga, Rangárþings eystra, Mýrdalshrepps og Skaftárhrepps. Flatarmál hans er 9542 km2 eða rúm 9% af heildarflatarmáli Íslands. Íbúafjöldi er um 2700 manns. Kvikfjárrækt hefur verið megin atvinnuvegur svæðisins en síðustu ár hefur kornrækt aukist. Hvolsvöllur, Vík og Kirkjubæjarklaustur eru helstu þjónustukjarnar fyrir sveitirnar. Undanfarin ár hefur mikilvægi ferðaþjónustu aukist gríðarlega í atvinnulífi svæðisins.

Jarðfræði

Ísland er á Mið-Atlantshafshryggnum þar sem tveir jarðskorpuflekar gliðna í sundur á svokölluðu rekbelti. Auk þess er möttulstrókur undir landinu með miðju undir Vatnajökli. Samspil rekbeltis og möttulstróks veldur flókinni og fjölbreyttri eldvirkni á Suðurlandi.

Sérstaða Kötlu jarðvangsins felst í þessari eldvirkni og víðfeðmum áhrifum hennar á landmótun og náttúrufar. Einkennandi eru megineldstöðvar, gígar og gossprungur, gervigígar, hraunbreiður, móbergsfjöll og móbergshryggir sem hafa sömu stefnu og rekbeltið. Eldstöðvakerfin Hekla, Katla, Grímsvötn og Bárðarbunga eru virkust við landmótunina.

Jöklar eru einnig áberandi í landslagi þar sem þeir þekja hæstu eldfjöll. Frá þeim falla skriðjöklar og jökulár. Jökulgarðar og jökullón eru einnig áberandi. Hamfaraflóð vegna eldgosa undir jökli mynduðu sandana á láglendi.

Elsta bergið er um 2,5 milljón ára gamalt og finnst við rætur Lómagnúps sem er gamall sjávarhamar og eitt hæsta standberg landsins (671 m). Aðrar áhugaverðar myndanir í jarðvanginum eru steingervingar í hnyðlingum og gjóskulög sem hafa reynst vel við aldursákvarðanir.

Náttúra
Dímon

Dímon, Stóri- og Litli- á Markarfljótsaurum. Stóri-Dímon er stórt, grasi gróið fell (178 m y.s.) í mynni Markarfljótsdals, að mestu úr móbergi. Koma saman í því mörk Austur-Landeyja, Fljótshlíðar og Vestur-Eyjafjalla. Í fellinu var talið að væri 50-60 kinda beit vetur og sumar. Örnefnið Rauðaskriða er í Stóra-Dímon. Frá því er sagt í Njáls sögu að Njálssynir sátu fyrir Þráni Sigfússyni í Rauðaskriðum er Skarphéðinn vó hann og hljóp "tólf álna yfir Markarfljót " milli höfuðísa. Í Njáls sögu segir einnig frá því að Gunnar á Hlíðarenda og Njáll á Bergþórshvoli áttu skóg í Dímon og gerðu til kola. Þar vó Kolur, verkstjóri Gunnars, Svart, húskarl Njáls; þegar hann var við kolagerð. Var það fyrsta vígið sem unnið var í deilum þeirra Hallgerðar og Bergþóru. Litli-Dímon er sunnan við eystri brúarsporð gömlu Markarfljótsbrúar. Fell, hæðir eða háar eyjar, er nefnast Díma eða Dímon, eru á nokkrum stöðum á landinu. Eru þær venjulega tvær saman. Nafnið er talið merkja tvífjall og er komið úr latínu "di montes". Í Færeyjum eru til sams konar örnefni.

Náttúra
Skógafoss

Skógafoss (60m) er talinn meðal fegurstu fossa landsins. Í Skógaá, ofan Skógafoss, eru a.m.k. 20 aðrir fossar, margir fallegir, og það er auðgengt meðfram ánni og gljúfrum hennar. Þrasi Þórólfsson var landnámsmaður að Skógum. Hann nam land milli Jökulsár og Kaldaklofsár og var sagður fróður og forn í lund.

Sagt er, að hann hafi fólgið gullkistu í helli bak við Skógafoss og að það glitri í gull Þrasa gegnum vatnsúðann, þegar sólin skín á fossinn. Margir hafa reynt að finna kistuna og einu sinni tókst að koma bandi á hring hennar, en aðeins hringurinn kom, þegar togað var í. Þessi hringur var notaður á kirkjuhurðina í Skógum og er nú meðal dýrgripa Skógasafns.

Saga og menning
Sögusetrið Hvolsvelli

Sögusetrið Hvolsvelli er menningar- og þjónustumiðstöð Rangárþings eystra. Þar er að finna margt forvitnilegt um menningu sveitarfélagsins fyrr og nú auk þess sem Sögusetrið stendur fyrir ýmsum uppákomum og viðburðum í samvinnu við einstaklinga og fyrirtæki í Rangárþingi eystra allt árið.

Í Sögusetrinu er að finna tvær stórar og einstakar sýningar:
Njálusýningu þar sem gestir eru kynntir fyrir fræknum köppum og kvenskörungum fortíðarinnar og Kaupfélagssýning þar sem gestir upplifa verslunarhætti og þjónustu kaupfélaganna á síðustu öld.
Sýningarsalurinn Gallerí Ormur er nýttur í sýningarhald á verkum listamanna í Rangárþingi eystra auk annarra áhugaverðra listamanna sem fengið hafa innblástur úr náttúru og menningu sveitarfélagsins. Sögusetrið geymir líkan af Alþingi sem sett var upp í tilefni af Kristnitökuhátíðinni og þar geta gestir glöggt sig á þeim þætti sagnanna, þar sem höfðingjar og goðar stóðu á lögréttu og fluttu sín mál.

Söguskálinn er veitingasalur í anda langhúsanna til forna. Hann nýtist við hin ýmsu tækifæri, hvort sem það eru veislur eða fundir. Upplýsingamiðstöð Rangárþings eystra er staðsett í Sögusetrinu þar sem gestir geta fundið hvers konar upplýsingar um svæðið og einnig er þar er lítil minjagripa- og bókabúð.


Opið alla daga frá 1. júní til 1. september frá kl. 09.00 til 19.00.

Náttúra
Drangurinn í Drangshlíð

Drangurinn er mjög sérstök náttúrusmíð úr móbergi, þar sem hann stendur einn sér fyrir neðan bæina í Drangshlíð undir Eyjafjöllum. Þjóðsagan segir að Grettir Ásmundsson hafi verið að sýna krafta sína og hrundið þessum kletti úr Hrútafelli og eftir standi skarðið sem er fyrir ofan Skarðshlíð. Undir þessum kletti eru hellar og skútar sem byggt hefur verið fyrir framan í gegnum aldirnar og standa þau flest enn. Þessi hús eru gott dæmi um fornmannahús, enda hafa þar verið tekin upp atriði og kvikmyndir eins og "Hrafninn flýgur". Drangurinn og næsta nágrenni hans er friðlýstur.

Náttúra
Þórsmörk

Þórsmörk er einstök náttúruperla norðan Eyjafjallajökuls og vestan Mýrdalsjökuls. Þórsmörk afmarkast af Mýrdalsjökli í austri, Krossá í suðri og Markarfljóti og Þröngá í norðri. Þórsmerkursvæðið er mjög giljótt, kjarri vaxið upp í brekkur og er gróðurfar og landslag mjög fjölbreytilegt. Áður fyrr ráku bændur úr Fljótshlíð og undan Eyjafjöllum fé sitt í Þórsmörk til beitar bæði sumar og vetur og stunduðu þeir einnig skógarhögg á svæðinu. Í kjölfar Kötlugossins 1918 var Þórsmörk beitarfriðuð og falin Skógrækt ríkisins til umsjónar. Ótalmargir áhugaverðir staðir eru á þessu svæði s.s. Snorraríki, Sóttarhellir, Álfakirkja, Stakkholtsgjá og steinbogi í Stóra-Enda. Ekki er fært í Þórsmörk nema á stórum jeppum eða rútum og hafa skal í huga að litlar sakleysislegar ár, geta breyst í stórfljót á nokkrum klukkutímum.

Náttúra
Seljalandsfoss

Foss í Seljalandsá þar sem hún steypist fram af hömrum Vestur-Eyjafjalla norðan við Seljaland.
Seljalandsfoss er á mörkum milli Seljalands og Hamragarða, einn af hæstu fossum landsins og horfir vel við á leið austur um Landeyjar. Gengt er á bak við fossinn. Mörgum þykir fossinn fegurstur í síðdegissól.

Saga og menning
Skógakirkja

Skógar eru með elstu kirkjustöðum á landinu. Þar hefur kirkja staðið frá því um 1100 en hennar er fyrst getið í Kirknaskrá Páls Jónssonar biskups frá aldamótunum 1200.

Kirkja hélst í Skógum allt til ársins 1890 en þá voru síðustu bændakirkjurnar í Steinum og Skógum lagðar niður enda voru þær baggi á ábúendum því að það var á þeirra ábyrgð og efnahag að halda þeim við. Síðasta kirkjan í Skógum var lítil og hrörleg timburkirkja.

Skógar fengu svo aftur þann merka sess að eiga kirkju þegar Þórður Tómasson safnstjóri og fræðimaður í Skógum lét gamlan draum sinn og annarra rætast og reist var kirkja við Byggðasafnið í Skógum. Fyrstu skóflustunguna tók séra Halldór Gunnarsson í Holti. Kirkjan var reist eftir teikningum Hjörleifs Stefánssonar en til hliðsjónar voru hafðar gamlar sveitakirkjur. Sveinn Sigurðsson frá Hvolsvelli var yfirsmiður kirkjunnar. Að utan er kirkjan reist með nýjum viðum en innsmíði að mestu gömul frá kirkju í Kálfholti frá 1879. Gluggar frá 1898 úr Grafarkirkju. Klukkur frá um 1600 og frá 1742. Allir kirkjugripir gamlir, 17. og 18. öld. Altaristafla úr Ásólfsskálakirkju (1768), ljóshjálmar úr Steinakirkju og úr Skógakirkju.


Kirkjan var vígð þann 14. júní 1998 af hr. Karli Sigurbjörnssyni biskupi.

Suðurland

Þéttbýliskjarnar

Á Suðurlandi eru allmargir þéttbýlisstaðir, hver með sínu sniði og sjarma og allir bjóða upp á einhverskonar afþreyingu. Selfoss er þeirra stærstur og þar má finna ýmsar verslanir, þjónustu og marga veitinga- og skyndibitastaði. Flestir bæir eru í alfaraleið og því bæði hentugt og skemmtilegt að eiga þar viðdvöl.

Skoða meira

Map Höfn Kirkjubæjarklaustur Vík Vestmannaeyjar Hvolsvöllur Flúðir Laugarvatn Reykholt Laugarás Borg Brautarholt Hveragerði Árnes Selfoss Hella Stokkseyri Eyrarbakki Þykkvibær Þórlákshöfn